Uitleg Vier Meditatie Methoden

Vier meditatie vormen die je kunt toepassen tijdens stilte-meditatie uitgelegd:
- Concentratie-meditatie met de buikademhaling als anker
- Vipassana meditatie met anker
- Vipassana meditatie zonder anker
- Concentratie-meditatie met het hele lichaam als anker

Transcript

In deze video leg ik vier vormen van meditatie uit,

Die je kunt toepassen tijdens stilte meditatie.

En al deze vier vormen pas ik zelf ook toe tijdens meditatie,

Soms kies ik een van de vier vormen die ik een hele meditatie sessie lang toepas en soms oefen ik ook meerdere vormen tijdens een meditatie sessie,

Dus dan wissel ik dat af.

Er zijn een aantal aspecten die bij al deze vormen van belang zijn,

Van toepassing zijn.

En het eerste waar ik altijd mee begin,

Voorafgaand of aan het begin van een meditatie,

Is dat ik de tijd neem om een waardige houding aan te nemen,

Dat wil zeggen goed rechtop en toch ook ontspannen.

En daarbij ga ik mijn lichaam langs om te kijken of er nog spanningen zijn die ik verder los kan laten.

Vaak het buikgebied,

De kaken,

Het vorenhoofd,

Het gebied rondom de ogen,

Dat zijn plekken waar we vaak nog onnodige spanningen vasthouden.

En vaak enkel door daar opmerkzaam op te zijn,

Daar de aandacht aan te geven,

Ontspant het vanzelf.

Dan kunnen we het vrij eenvoudig tot ontspanning laten komen.

Er zijn natuurlijk ook altijd wel spanningen in het lichaam die je niet zo eenvoudig verder kunt ontspannen en die laat je gewoon zitten.

Het kan zijn dat dat gedurende de meditatie sessie het toch alsnog verder ontspant,

Maar mocht het niet zo zijn dan is dat oké.

Dus dan gaan we niet bewust daarmee nog wat aan de slag.

Een ander aspect dat voor alle vierde meditatie vormen van toepassing is,

Is dat we de intentie hebben om niet mee te gaan in de gedachten,

In de verhalen die onze gedachten vormen.

Het is heel normaal dat tijdens de meditatie sessie gedachten voorbij komen,

Die komen en gaan.

Dat is,

Zelfs als je heel gevorderd bent met mediteren,

Dan is het echt niet zo dat er geen gedachten meer voorbij komen,

Wat sommige mensen misschien denken.

Maar het gaat er vooral meer om dat je niet meegaat in het verhaal die die gedachten vormen.

Dus die intentie hebben we,

Die zetten we ook aan het begin van de meditatie en die behouden we,

Die intentie.

Maar hoewel we die intentie hebben,

Is het ook onvermijdelijk dat het af en toe toch gebeurt dat we in die verhalen verstrikt raken en dat we er midden in zitten.

En de kunst is dus dan verhaal,

En dat is natuurlijk vooral de oefening,

Om daar bewust van te zijn,

Dus om dat op te merken en vervolgens weer los te komen van het verhaal.

Dus dat geldt voor alle meditatie vormen die ik zo meteen uitleg,

Telkens opnieuw proberen we uit het verhaal te stappen en de vervolgstap is wel afhankelijk van iedere meditatie vorm,

Dus dat licht ik per meditatie vorm straks naartoe.

Er zijn nog een aantal aspecten die van belang zijn bij alle vier de meditatie vormen,

Zoals je niet identificeren met hetgeen wat zich aandient,

Dus we zijn niet onze gedachten,

We zijn niet ons lichaam,

Maar er zijn gedachten die voorbijkomen en er zijn sensaties die we opmerken,

Maar we zijn het niet.

Dus daarvoor kunnen we het ook benoemen,

Dus als er bijvoorbeeld gedachten voorbijkomen,

En de manier waarop je het benoemt bepaalt al in hoeverre je je mee identificeert,

Of in ieder geval hoe snel je van de identificatie kunt loskomen,

Dus als je opmerkt dat de gedachten voorbijkomen en je zit midden in een verhaal,

Dan kun je het benoemen als denken,

Maar dat suggereert ook dat er iemand is die denkt.

Je zou het dan kunnen benoemen als gedachten,

Dus dan gedachten die komen en gaan,

Maar het suggereert niet per se dat er een denker is,

Iemand die die gedachten genereert,

Dus je kunt het meer zien als verschijnselen die voorbijkomen.

En hetzelfde geldt voor lichamelijke gewaarwordingen,

Dus we kunnen het benoemen als kribbel bij mijn buik of pijn in mijn knie,

Dan ben je helemaal geïdentificeerd met hetgeen wat zich aandient.

Je kunt het ook benoemen als sensaties,

Dus op die manier kun je loskomen van de identificatie.

Als je dat nog niet echt begrijpt wat daarmee bedoeld wordt,

Dan is dat oké,

Misschien dat het zometeen met de uitleg van iedere meditatieform wat meer duidelijk wordt en anders is het in ieder geval goed om te weten dat het niet de bedoeling is,

Zodra je opmerkt dat je in een verhaal zit,

Dat is vooral een belangrijk aspect,

Dat je stelkens weer uit het verhaal stapt en de vervolgstap wordt dan bij iedere meditatieform nader uitgelegd.

De eerste meditatieform die ik wil uitleggen en waar ik regelmatig ook een meditatiesessie mee begin,

Is een vrij eenvoudige manier van mediteren en dat is concentratie en meditatie.

Deze zijn echt tientallen,

Honderden,

Misschien wel duizenden vormen van concentratie en meditatie,

Maar die ik nu ga uitleggen is denk ik de meest voorkomende en daarbij richten we onze aandacht op het op- en neergaan van de buik.

Op een inademing merken we op dat de buikwand uitzet en op een uitademing merken we op dat de buikwand weer naar beneden gaat,

Indaalt.

En ja,

Als je dat helpt kun je dat benoemen als reizen en daden.

Dus op een inademing merk je de lichamelijke sensaties op die je kunt waarnemen rondom dat buikgebied op de inademing en kun je dat eventueel benoemen als reizen.

En op de uitademing merk je ook weer die lichamelijke gewaarwordingen op bij het indalen van de buik en dat kun je benoemen als daden.

Dus reizen,

Daden.

En je hebt de intentie om de hele meditatiesessie met je aandacht bij dat reizen en daden van de buik te blijven.

En hoewel je dus ook weer die intentie zet is het dus heel normaal dus dat je op een gegeven moment toch afgeleid raakt.

En ja,

Dan kun je dus hetgeen waardoor je bent afgeleid benoemen.

Dus als je merkt van ik zit helemaal in gedachten,

In een verhaal,

Kun je het benoemen als gedachten,

Gedachten.

En vervolgens keer je weer toch wel vrij resoluut terug naar het reizen en daden van de buik.

En doe dat op een milde,

Vriendelijke manier,

Richt je weer daar je aandacht.

En je gaat weer verder met je concentratie richten op het reizen en daden van de buik.

Dus het reizen en daden van de buik is eigenlijk een meditatieobject waar je steeds naartoe terugkeert.

En dat noemen ze dan ook wel je anker.

Dus je anker tijdens het mediteren.

Dus eigenlijk ja,

Dat is een vrij eenvoudige manier van mediteren.

Richt je aandacht op het reizen en daden van de buik.

En telkens als je opmerkt dat je bent afgeleid door gedachten,

Door beelden,

Door geluiden,

Lichamelijke gewaarwordingen.

Dat is wat voor zintuiglijke indrukken ook.

Telkens als je opmerkt dat je bent afgeleid,

Kun je het even benoemen en keer je nou toch vrij resoluut weer terug naar het reizen en daden van de buik.

De tweede meditatievorm die ik nu ga uitleggen is een vorm van vipassana meditatie.

En ik maak onderscheid tussen twee vormen van vipassana meditatie.

Vipassana meditatie met anker en zonder anker.

En deze vorm die ik nu ga uitleggen is met anker.

Net zoals bij de concentratie meditatie nemen we het reizen en daden van de buik weer als meditatieobject,

Als anker.

Maar als we nu opmerken dat we zijn afgeleid bijvoorbeeld door gedachten,

Door geluiden of lichamelijke gewaarwordingen,

Dan blijven we bij hetgeen waardoor we zijn afgeleid net zo lang totdat het wat meer weer naar de achtergrond verdwijnt.

Het laat zich vaak toch het beste uitleggen bij lichamelijke gewaarwordingen.

Dus als bijvoorbeeld kriebel in je lichaam,

Dan kun je dat benoemen als sensaties,

Sensaties zonder reactief te zijn.

Meditatie is ook oefenen in niet reactief zijn.

En dus je kunt dat benoemen,

Je kunt merken,

Ik heb kriebel en ik blijf daarbij.

En je kunt het dan in plaats van kriebel,

Want dan zit je toch nog meer in concepten.

Dus beter te benoemen als sensaties.

Sensaties,

Sensaties.

En je merkt die kriebel op en je merkt alles,

Dat wordt je nieuwe meditatieobject.

Je merkt wat kun je erop merken van in je lichaam.

Hoe verhoud ik mij tot die kriebel?

Is er weerstand tegen?

Wil ik het niet?

Kan ik het toelaten?

Zonder dat heel rationeel te maken,

Kun je dat opmerken,

Kun je dat beschouwen.

En daar blijf je daar net zo lang bij,

Net zo lang totdat die kriebel of in ieder geval de aandacht die die kriebel vraagt,

Weer meer naar de achtergrond verdwijnt.

En dan kun je weer je aandacht richten op je initiële meditatieobject,

Hetgeen waarvan je de intentie had om bij te zijn,

En dat is het reizen en dalen van de buik.

Dus we gebruiken het reizen en dalen van de buik als een soort van hulpmiddel om telkens weer naar terug te keren,

Omdat het moeilijker is om te mediteren zonder anker.

Dus stel je voor die kriebel verdwijnt naar de achtergrond en we hebben geen anker,

Wat blijft er dan over?

En dan kom ik zo meteen bij de volgende meditatievorm,

Ga ik er dieper op in wat er dan over blijft.

Dus dat kan wel,

Maar voor veel mensen die merken van het is moeilijker,

Dus die vinden het prettig om dan weer terug te kunnen gaan naar het anker.

Dus daarom deze vorm van Vipassana meditatie waarbij we mediteren met een anker.

Maar zodra dus iets anders onze aandacht vraagt,

Wordt dat ons nieuwe meditatieobject,

Blijven we daarbij en het slang totdat het weer naar het achtergrond verdwijnt.

En dan gaan we weer terug naar het reizen en dalen van de buik.

En de derde meditatievorm,

Dat is Vipassana meditatie zonder anker.

En dus we gaan eigenlijk gewoon zitten en we richten onze aandacht niet specifiek ergens op,

We stemmen ons af,

Zo noem ik het dan in ieder geval,

Stemmen ons af op ons bewustzijn of het bewustzijn en merken op wat zich aandient.

En dat kunnen alle verschijnselen zijn.

Dus kunnen geluiden zijn,

Dat kunnen gedachten zijn,

Dat kunnen lichamelijke gewaarwordingen zijn,

Het dient zich altijd wat aan.

Dus ik stem me eigenlijk af op het bewustzijn en ik merk op wat zich aandient zonder mij daarmee te identificeren en zonder in concepten te gaan.

Maar vaak begin ik wel met concepten en dat kan ik nu zo nader uitleggen.

Dus ik stem me af op het bewustzijn,

Ik merk op gedachten,

Gedachten,

Geluiden,

Geluiden,

Lichamelijke sensaties,

Stel je voor ik heb kriebel,

Merk ik dat op.

Of spanning,

Voetspanning.

Dus wat zich ook aandient.

Het zijn verschijnselen die komen en gaan.

En nu benoem ik het dus nog als spanning,

Als geluid,

Als gedachte,

Maar dat zijn eigenlijk ook allemaal nog weer woorden,

Nog weer concepten en ook die probeer ik los te laten en alles gewoon te zien als verschijnselen die komen en gaan.

Deze meditatievorm noem ik passionale meditatie zonder anker,

Maar ook in de,

Zou ik heel goed geschikt zijn binnen de Advaita stroming,

Waarbij het dus heel belangrijk is om je niet te identificeren met wat zich aandient en los te komen van alle interpretaties,

Los komen van alle concepten.

Helemaal los komen van interpretatie lukt niet helemaal natuurlijk,

Dat is hoe onze mind werkt,

Maar in principe gaan we zitten en we laten alles komen en gaan zonder ons ermee te identificeren.

Deze vorm van meditatie is niet altijd makkelijk om lang vol te houden en daarom,

Ik wissel het ook wel eens af met concentratie en meditatie.

De vierde vorm van meditatie is ook weer een vorm van concentratie meditatie,

Zoals de eerste methode die ik heb uitgelegd en is ook vrij eenvoudig en daarbij gebruik ik mijn hele lichaam als meditatieobject,

Dus niet meer enkel het reizen en dalen van de buik,

Maar mijn hele lichaam en ik merk vooral op waar mijn lichaam mijn aandacht vraagt,

Dus ik merk op waar mijn aandacht naartoe wordt getrokken in mijn lichaam en dat zijn vaak toch plekken waar nog spanningen zitten of misschien bepaalde pijntjes zijn en ja ik ga daar dan naartoe met hele vriendelijke milde aandacht.

Dus vaak begin ik deze vorm van meditatie ook met een glimlach op mijn gezicht,

Dan heb ik de intentie om ook die glimlach vast te houden en de vriendelijkheid die daardoor vanzelf ook naar boven komt en die vriendelijkheid geef ik dan ook weer zo aan mijn lichaam.

Dus als ik dan bijvoorbeeld ik merk op bepaalde spanningen in mijn schouder,

Dan ga ik daar met mijn aandacht naartoe en met bepaalde vriendelijkheid en bepaalde zachtheid en ik laat mijn aandacht daar rusten,

Alsof je je hand inderdaad op je schouder ligt zoals ik nu doe,

Laat je aandacht daar rusten en net zolang tot er een andere plek in je lichaam je aandacht vraagt.

Ik heb zelf sterk het idee dat het een hele helende,

Alle meditatie vormen zijn helend,

Maar dit een hele helende meditatie vorm voor je lichaam is.

Dus dat we gebruiken ons lichaam gedurende de hele dag.

We houden spanningen vast en zo nu en dan vragen we ook iets meer van ons lichaam dat misschien goed is voor ons lichaam.

En het lichaam heeft dan ook tijd nodig om te herstellen.

En ik ben van mening dat als je je aandacht geeft aan die plekken waar dat herstel het meest nodig is,

Waar je lichaam ook om je aandacht dus vraagt,

Dat dat heel bevorderlijk is en dat het heel helend werkt voor het herstel van je lichaam.

Zo ook als je bepaalde klachten hebt,

Lichamelijke klachten,

Dat het ook goed is om daar dus,

Maak dat je meditatie object.

Blijf daarbij op een hele vriendelijke manier.

Laatst ben ik geopereerd aan mijn kaak en heb ik ook,

Dat is nog heel gevoelig,

Nog steeds een gevoelige plek,

Dan maak ik een groot deel van mijn meditatie,

Wordt dat dan mijn meditatie object.

En ik heb heel erg het idee dat het helpt dus bij het herstel van wat daar hersteld moet worden.

En ja,

Dus daar worden ook wel,

Er zijn ook al onderzoeken naar gedaan en er zijn ook wel heel veel verhalen over te vinden op internet over hoe meditatie kan helpen bij het herstel van je lichaam.

Maar er hoeven dus geen klachten te zijn of iets dergelijks.

Deze vorm van meditatie pas ik ook toe als ik vrij ben van klachten.

Er zijn altijd wel spanningen en je gebruikt dus altijd wel je lichaam.

En het is eigenlijk dus ook gewoon een vorm van concentratie meditatie.

En daarbij,

Ja,

Ook bij de andere vormen,

Als er dus andere zintuigelijke indrukken zich aandienen,

Dan merk ik dat ook op en probeer ik dus ook weer te laten komen en gaan,

Als het ware door me heen te laten gaan.

Dus het is vergelijkbaar met de andere meditatiemethoden.

Ja,

Zo zijn er dus vier,

Er zijn nog veel meer,

Maar nu heb ik dus vier meditatiemethoden uitgelegd die ik zelf heel veel toepas bij stilte meditatie.

Dus de eerste is concentratie meditatie,

Waar je ons richtte op het reizen en dalen van de buik.

De tweede is,

Ja,

We passen naar meditatie met anker,

Dus we richten ons aandacht op het reizen en dalen van de buik.

Maar zodra we afgeleid raken,

Wordt ons nieuwe meditatieobject ook weer net zo lang,

Totdat het minder sterk wordt en naar de achtergrond verdwijnt.

En in plaats van dan in het niets terecht te komen,

Keren we onze aandacht weer terug naar het reizen en dalen van de buik,

Ons anker.

En dan hebben we dus ook nog vier passen naar meditatie zonder anker.

En daarmee,

Zoals ik het benoem,

Stem ik af op het bewustzijn en merk ik op welke verschijnselen komen en gaan,

Zonder me ermee te identificeren.

En ik probeer ook dan niet in concepten te gaan.

En de laatste vorm van meditatie is ook weer een concentratie vorm van meditatie.

Gebruik ik dus mijn lichaam,

Mijn hele lichaam als meditatieobject en ga ik daar met mijn aandacht naartoe waar mijn lichaam mijn aandacht vraagt.

En dat doe ik met liefdevolle vriendelijkheid.

En die vriendelijkheid is trouwens van toepassing bij alle vormen van meditatie.

Het is heel belangrijk om een vriendelijke houding te ontwikkelen naar datgene wat zich aandient.

Reviews

Dit laat mij gelukkig zien dat ik het doe zoals het bedoeld is. De enige vraag die overblijft is: Ik schakel soms spontaan over naar een andere vorm is het de bedoeling dat je van te voren bedenkt welke vorm je wil aanhouden gedurende de hele meditatie? Of is het ook prima als je merkt spontaan verschuift van vorm? (Dat laatste lijkt mij logisch maar het wordt niet expliciet benoemd.) Daarbij vind ik de verschillen subtiel waardoor ik soms twijfel waar ik zit. Door deze uitleg wordt het wel duidelijker.