4 Nobele Waarheden - deel 2 - Waarom niet verzitten bij pijn

Ja,

Ik sprak laatst een poosje geleden een coach en die mediteerde toch al wel enkele jaren.

En die zei tegen mij van,

Ja,

Ik snap dat niet,

Waarom als je ongemak hebt tijdens meditatie,

Waarom ga je dan niet gewoon voorzitten?

Dat doe je toch niet.

Als je last hebt,

Dan blijf je toch niet zo zitten.

En dat is een vraag die ik al heel vaak krijg,

Van waarom,

Bij Vipassana meditatie,

Waarom als je dan last van pijntjes hebt of kriebel,

Iemand zei ook een keer van kriebel,

Van niet gaan krabben als je kriebel hebt,

Dat is toch gewoon zelfmarteling,

Waarom zou je dat doen?

Ik zou vanavond,

Wou ik verder ingaan op de vier nobele waarheden waar ik de vorige keer mee begonnen was en vanavond gaan we dan vooral ook in op het achtvoudige pad,

Maar ik wou toch ook de relatie leggen tussen de vier nobele waarheden en waarom we dus bij Vipassana in principe in eerste instantie niet gaan verzitten,

Maar bij dat ongemak blijven,

Dat we het ongemak dus gebruiken als oefening.

En ja,

Want dat is toch wel heel belangrijk,

Iets wat toch niet altijd goed begrepen wordt.

En bij iedereen heb ik een formulier neergelegd en voor de beide mensen thuis heb ik het op beeld gezet.

Er zijn de vier nobele waarheden in het achtvoudige pad en de vorige keer heb ik al verteld,

Dus ik ga er nog even heel kort bij langs,

De eerste twee nobele waarheden.

De eerste is Dukha.

Er is Dukha wat vertaald wordt vaak naar lijden,

Maar er wordt mee bedoeld ook stress,

Ongemak,

Dus niet alleen het grote vorm van lijden.

Het is misschien even goed om het verschil te maken tussen pijn en lijden,

Hoe dat hier wordt bedoeld.

Dus je hebt soms bijvoorbeeld fysieke pijn,

Je fietst tegen een auto aan,

Je hebt een zere knie en dat is pijn.

Dus dat is fysieke pijn en bij emotionele pijn kan het ook gewoon pijn zijn.

Maar het lijden komt voort uit hoe we ons toe verhouden.

Dus dat is van ik wil die pijn niet en dat je gaat verkrampen,

Dat is een vorm van lijden,

Maar ook gedachten erover van ik ben niet goed verzekerd en hoe moet ik dat betalen en volgende week moet ik de marathon lopen,

Dat lukt niet met die knie.

Dat zijn ook vormen van lijden die we ons dan vervolgens eigenlijk zelf aandoen.

Dus dat is het verschil tussen pijn en lijden.

Met Dukha wordt vooral dat lijden dus bedoeld.

En de tweede nobele waarheid is dus het lijden heeft een oorzaak,

Namelijk verlangen,

Weerstand en onwetendheid.

En ik zeg vaak het verlangen bestaat uit twee vormen,

Vooral gehechtheid,

Dus je wilt dingen vasthouden.

En als er dingen bij je vandaan gaan dan geeft dat een soort van frictie als je het dus niet los kunt laten.

En als ze mogelijk bij je vandaan gaan dan heb je misschien vorm van angst,

Hoe zal dat straks gaan.

En angst is ook een vorm van gehechtheid vaak.

En weerstand is eigenlijk hetzelfde,

Andere kant van dezelfde medaille als verlangen.

Weerstand is het verlangen dat de dingen anders zijn dan hoe ze zijn.

En onwetendheid is veel,

Heel breed.

Enerzijds ook dus niet inzien hoe dit leidt tot vormen van doeka,

Tot vormen van stress,

Ongemak en lijden.

Maar ook de dingen niet zien zoals ze werkelijk zijn.

Dat is ook onwetendheid.

En dat kunnen we dus ontwikkelen en daar komen we zo meteen op.

We gaan nu naar de derde nobele waarheid.

Er is een einde aan doeka mogelijk.

Er is een einde aan die stress,

Aan dat lijden.

Die weerstand is ook mogelijk.

En dat is mogelijk,

Dat is dan de vierde nobele waarheid,

Door beoefening van het viervoudige pad.

En die wil ik nu dus even kort bij langs gaan.

We beginnen met juist inzicht.

Juist inzicht is ook wel juist zien.

En de dingen zien zoals ze werkelijk zijn.

En ook zien wat bevorderlijk is dus voor het verminderen van die doeka.

Dus het verminderen van stress en lijden.

En ja,

De meeste mensen,

En ik ook zelf hoor,

Ik moet er nog steeds,

Ik heb al zoveel bestudeerd en onderzocht en daar leer je steeds in.

Dus door meditatie en reflectie blijf je daar steeds verder in verdiepen.

En samen met juiste intentie vormt dat een groepje wijsheid.

En wijsheid is dan weer een tegengif voor die onwetendheid,

Die bij de tweede nobele waarheid is.

En juiste intentie wil zeggen,

Dingen die opkomen,

Zijn die bevorderlijk om erop in te gaan?

Of is het niet bevorderlijk om erop in te gaan?

Sommige intenties zijn hele mooie intenties.

Dus die leiden dus tot vermindering van lijden,

Van stress.

En sommige intenties die leiden tot uiteindelijk meer lijden en stress.

En ook dat onderscheid maken,

Van wat leidt nou wel of niet tot meer vormen van doeka.

Dat kunnen we dus ook leren door en reflectie en ook door de meditatie.

En die twee samen vallen onder wijsheid,

Hoewel intentie,

Daar heb ik ook een pijltje naar beneden staan,

Die valt ook wel onder het andere groepje.

Juist spreken,

Juist handelen en juist levens onderhoud.

En nu staat er het woordje juist overal.

En zelf gebruik ik,

Zo wordt het meestal vertaald namelijk,

Maar zelf gebruik ik liever het woord bevorderlijk.

Juist is zo'n vingertje van dat is goed en dat is fout.

Maar dat is eigenlijk niet hoe het echt bedoeld wordt.

Het is meer van,

Is het bevorderlijk?

Leidt het tot vermindering van lijden?

Of is het niet bevorderlijk?

En je zou ook het woord mooi kunnen gebruiken.

Zelf vind ik dat nog mooier.

Dus als je het over een mooie intentie.

Is het een mooie intentie die opkomt?

Of is het niet zo'n mooie intentie die opkomt?

Dat geeft een heel ander gevoel.

En het geldt dus ook voor juist spreken.

Juist spreken,

Daar wordt mee bedoeld.

Niet roddelen.

De waarheid spreken.

Dat zijn allemaal vormen van juist spreken.

Je kan ook zeggen een mooi spreken.

Wat ik nu ga zeggen,

Is dat een mooi spreken?

Of is het eigenlijk niet zo'n mooi spreken?

Dat geeft een heel andere lading,

Dat woord.

En juist handelen.

Dat spreken ze ook voor zich.

Dus uit de intenties die opkomen,

Gaan we dus juist spreken of juist handelen.

En dus je kunt nagaan als die intentie opkomt.

Is het een mooie intentie of niet?

Maar meestal hebben we die opmerkzaamheid niet.

Dus daar moeten we ons aan trainen om daar opmerkzaam op te zijn.

Van oké,

Het is een mooie intentie.

Oké,

Dus dan kan ik ook vanuit daar gaan handelen of spreken.

Want dan ga ik ook mooi handelen en mooi spreken.

En dus opmerkzaamheid vraagt dus ook van,

Is het geen mooie intentie?

Om dan ook te zeggen van,

Oké,

Daar ben ik niet reactief op.

Dus opmerkzaamheid geeft een keuze.

Opmerkzaamheid geeft een mogelijkheid om te zeggen van,

Oh,

Het is geen mooie intentie die opkomt.

Dus ik ben niet reactief.

Ik laat het bij die intentie en ik laat hem weer gaan.

Dus dat is ook de kracht van mindfulness,

Van de opmerkzaamheid.

Om dat steeds verder te laten groeien.

En juist levensonderhoud gaat vooral over,

Wat doe je om je van inkomen te voorzien?

Om in je onderhoud,

In je levensonderhoud te kunnen voorzien.

En heel zek wordt vaak gezegd van,

Geen handel in drugs,

Geen handel in wapens,

Geen handel in dat soort dingen.

Maar zelf heb ik ook zoiets van,

Ja,

Het levensonderhoud wat ik voor mijn werk doe,

Levert mij dat continu stress op.

Keertje is niet erg natuurlijk.

Je hebt een gezonde mate van stress,

Maar als je jaar in,

Jaar uit te maken hebt van stress,

Kun je toch wel afvragen of het wel het juiste vorm van levensonderhoud is.

Dus juist levensonderhoud geldt dus van,

Wat doe je en draagt het bij aan het welzijn van andere mensen,

Maar ook voor jezelf.

Is het mooi werk en draagt het bij aan vermindering van stress en lijden.

En dan heb je het volgende groepje,

Dat is het groepje wat onder de meditatie valt.

Het begint met juiste inspanning.

Juiste inspanning is ook weer zo'n eentje,

Die valt,

Die kan eigenlijk net zo goed onder de ethische,

Onder het ethisch groepje valt.

Want juiste inspanning valt een beetje samen met die intentie die geboren wordt.

Dus er komt een mooie intentie op,

Dan vraagt het de juiste inspanning om die niet te onderdrukken,

Niet tegen te vechten,

Maar hem te laten zijn.

Zonder er reactief op te zijn,

Als het geen mooie intentie is.

En juiste intentie is ook,

Of juiste inspanning,

Is ook wel de mooie intentie tot bloei te laten komen.

Dus dat op te merken en dat echt tot zijn gang te laten gaan.

En misschien nog meer,

Ja,

Nog meer zijn werk te laten doen.

Maar juiste inspanning is ook in de meditatie.

Dus in de meditatie op te merken,

Oké,

Wat dient zich aan?

En is het een,

De gemoedstoestand vooral,

Is dat een bevorderlijke gemoedstoestand of niet?

Je hebt de hindernissen,

Dus je hebt verlangen in de meditatie,

Je hebt afkeren in de meditatie,

Onrust,

Je hebt vermoeidheid,

Twijfel,

De vijf hindernissen.

Dat zijn niet bevorderlijke constructies van de mind,

Geen bevorderlijke gemoedstoestanden,

Zo zou je het kunnen zeggen,

Tijdens de meditatie.

En met juiste inspanning kun je die doen verminderen.

En met juiste inspanning kun je ook de bevorderlijke kwaliteiten,

Je hebt de zeven factoren van ontwaken ook wel,

Die kun je juist weer tot bloei laten komen in de meditatie.

Dat is ook juiste inspanning.

En juiste inspanning is dus ook,

Je zegt van,

Oké,

Ik heb de intentie om op de buikademhaling te letten,

Om dat niet te geforceerd te doen.

En dat je zegt,

Oké,

Ik ga nu met alle,

Ik ga alles op alles zetten om bij die buikademhaling te blijven.

Het is niet ongewoon dat mensen,

Van,

Ik moet daarbij blijven,

Ik moet daarbij blijven.

Het is veel meer,

Ja,

Je aanwacht daar zachtjes bij laten rusten.

Dus dat is ook juiste inspanning.

En juiste inspanning is dus ook weer niet,

Dat is de andere kant op.

Ach ja,

Weet je wel,

En dat soms,

Sommige mensen die net beginnen met mediteren,

Lukt het nog beter die juiste inspanning te vinden dan mensen die al heel lang mediteren.

Want die gaan zitten en die zitten daar weer,

Reizen,

Dalen,

Reizen,

Dalen.

Misschien ken je,

Ik heb dat weleens hoor,

Dan denk je van,

Oh ja,

Zit ik weer,

Reizen,

Dalen.

Dus het vraagt best wel die beginnersmind weer,

Die yogimind beginnersmind,

Van,

Oh ja,

Nee,

Ik ga echt,

Ik wil daar graag bij blijven.

Maar wel met die milde aandacht.

Dus echt die juiste inspanning is ook weer die middenweg.

En dan misschien goed nog even het onderscheid te vertellen tussen juiste opmerkzaamheid,

Ook wel mindfulness en concentratie.

Want sommige mensen weten niet goed het verschil daartussen.

Concentratie wordt vooral weer bedoeld,

Een eenpuntige aandacht.

Dus proberen om helemaal aanwezig te blijven bij een meditatieobject.

Vaak beginnen we dan bij de buikademhaling,

Maar het kan ieder ander object ook zijn.

En opmerkzaamheid,

Dat hoeft niet eenpuntig te zijn.

We kunnen opmerkzaam zijn op chaos,

Op onrust.

Dus er kan van alles gebeuren en daar kunnen we opmerkzaam op zijn.

Dus dat is eigenlijk het verschil tussen,

Concentratie is dat eenpuntige en de aandacht is aandachtig op dat wat er is.

En dat kan dus ook onrust zijn.

Of ja,

Je kan van alles zijn wat zich aandient in het bewustzijn.

En ja,

Hoe verhoud ik nou eigenlijk tot de meditatie?

Dus waarom als we dus mediteren en dan vooral bij de Vipassana dus,

Als we pijn krijgen in de knie,

In de enkel en we weten dat het geen rode pijn is,

Waar ik over verteld heb,

Je hebt het verschil tussen rode pijn en groene pijn.

Rode pijn,

Daar weten we van oké,

Als ik zo blijf zitten dan krijg ik een blessure,

Dan ga je natuurlijk verzitten.

Maar bij groene pijn weet je van oké,

Dit is pijn waarmee ik kan oefenen.

En dan blijf,

Laat je je aandacht daarbij rusten.

Er zijn heel veel redenen ervoor binnen de Vipassana meditatie,

Maar ik hoop vanavond twee toch wel belangrijke daarvan wat meer uitlichten.

En dat is allereerst het ontwikkelen van toelaten.

Dus de dingen toelaten.

Vaak als dingen onprettig zijn in het leven dan drukken we het weg.

Of we vluchten ervoor weg,

We gaan niet aan.

Dus mensen die vluchten weg in werk,

In alcohol,

In drugs,

Netflix,

Van alles.

Dus allemaal maar dingen om het niet aan te gaan.

En dat valt ook samen met die tweede nobele waarheid,

Dat de bron van alle stress en alle vormen van andere vormen van lijden,

Het lijden dat we onszelf aan doen,

Is dus eigenlijk die weerstand.

Dat dingen anders willen dan ze zijn.

En dus oefenen we eigenlijk in de meditatie,

Als we last van pijn hebben of er is kriebel,

Dat we niet gaan krabben,

Dat we toelaten.

Dat we onze aandacht daar vriendelijk bij laten rusten.

In plaats van gelijk in het verzet te komen.

Of gelijk reactief te zijn.

Dus dat is de tweede.

Dus enerzijds is het dus oefenen in toelaten,

Eigenlijk ook oefenen in overgaven.

Als het ware met een innerlijke glimlach te zijn met datgene wat onprettig is.

En anderzijds oefenen we ook in niet reactief zijn.

Dat is wat ik net al zei,

Van soms komen er intenties op die niet zo mooi zijn,

Maar vaak hebben we dat niet eens in de gaten.

Dus als we normaal gesproken zitten en we hebben kriebel,

Dan krabben we zonder dat we het in de gaten hebben.

Of we hebben pijn,

Dan gaan we automatisch ons been anders leggen.

En zo is het ook in het dagelijks leven.

Er komen impulsen in ons op die niet altijd even bevorderlijk zijn,

Maar vaak zijn we gewoon reactief.

Dan zijn we eigenlijk een speelbal tussen wat het leven ons geeft wat onprettig is en wat prettig is.

Alles wat prettig is,

Daar reiken we naar uit.

Dat willen we vasthouden.

En alles wat onprettig is,

Dat willen we wegduwen.

En eigenlijk zijn we zo een speelbal en gaan we zo door het leven heen.

En dat is niet altijd even bevorderlijk voor ons eigen welzijn en ook niet voor dat van anderen.

Dus in de meditatie oefenen we dus ook opmerkzaam te zijn.

Onderscheidingsvermogen ontwikkelen we om te bepalen of iets bevorderlijk is of niet bevorderlijk.

En we oefenen dus ook om niet direct reactief te zijn.

En dan kunnen we dus in plaats van dat we ons laten leiden heel impulsief vanuit het verlangen en afkeer,

Kunnen we meer bewust gaan handelen vanuit,

Wat ik altijd zeg,

Een balans tussen wijsheid en vriendelijkheid.

Dus als die opmerkzaamheid er is,

Dan krijgen we een keuze om te handelen tussen wijsheid en vriendelijkheid.

Dus dat zijn de twee,

Vind ik wel,

Hele belangrijke redenen om dus niet direct te gaan verzitten.

Dus enerzijds om te oefenen in toelaten.

Dus als het ware met bepaalde zachtheid,

Met een zachte blik waar je datgene te blijven wat onprettig is,

In plaats van het weg te drukken of ervoor weg te gaan.

Laatst zei ook iemand in een meditatie van,

Oh ja,

Ik merkte dat mijn knie heel erg onprettig was,

Ik had echt last van mijn knie.

Maar toen ik met mijn aandacht naar mijn buik ging,

Toen was het ook gelijk een stuk minder.

Maar ik nodig hier dus eigenlijk uit om juist daarbij te blijven,

Met vriendelijkheid,

Met een milde blik.

En enerzijds oefenen we dus om niet direct reactief te zijn,

Maar dat we dus een keuzemogelijkheid ontwikkelen,

Doordat we onze mindfulness vergroten,

Onze opmerkzaamheid,

Daar oefenen we in.

Om ook in het dagelijks leven niet op al onze impulsen zomaar in te gaan.

Er zijn nog wel meer redenen om niet direct te gaan verzitten,

Want daarmee krijgen we ook meer inzicht in de veranderlijkheid.

Je zult ook zien als je erbij blijft,

Dat de intensiteit verandert.

Soms gaat het gewoon weg.

Soms blijft het heel lang aan,

Wordt het erger,

Erger,

Erger,

En ineens is het weg.

Soms niet hoor,

De hele meditatie blijft het daar gewoon.

En het is ook oefenen om inzicht te krijgen in datgene wat je niet werkelijk bent.

Maar dat is ook iets,

Dat is te veel om nu helemaal voor vanavond op in te gaan.

Maar er zijn dus veel meer redenen nog om niet direct direct te gaan verzitten.

Maar die twee van oefenen en toelaten,

Om te komen tot overgaaf.

Het achtvoudige pad is het pad tot het verminderen van dukkha,

Het verminderen van stress en lijden.

Maar je zou kunnen zeggen,

Het is een pad dat leidt tot overgaaf.

En overgaaf is niet passief,

Dat wil niet zeggen dat je alles maar accepteert en over je heen laat komen,

Maar meer een actieve vorm van overgaaf.

Je neemt het zoals het komt,

En je neemt het zoals het mogelijk komt,

Maar je kijkt wel vanuit daar,

Vanuit die rust,

Vanuit die vriendelijkheid,

Kijk je wel hoe je het beste de volgende stap kunt doen.

Vanuit die balans tussen vriendelijkheid en wijsheid.