Hoe krijg je grip op stress?

In deze podcast van het Zelfkennislab, kijken we naar wat stress is en hoe iedereen het anders ervaart. Je leert te reflecteren op hoe jij naar stress kijkt, hoe je ermee om kunt gaan en meer balans in de dag krijgt.

Transcript

Welkom in het Zelfkennislab.

Mijn naam is Fik en ik geef je graag een overweging over stress.

Over wat stress is,

Over hoe stress voor iedereen verschillend is.

Over hoe je om kunt gaan met stress en meer grip kunt krijgen op je stress.

Of zoals dat in een mooi woord heet,

Stressmanagement.

Maar laten we beginnen bij het begin.

Wat is stress?

Als ik dit zo vraag,

Dan vraag ik het eigenlijk ook aan jou,

Wat is voor jou stress?

Want ieder mens is anders en ieder mens beleeft het ook anders.

Als ik deze vraag aan groepen stel,

Dan hoor ik veel mensen zeggen ja,

Als het druk is en als ik geen controle krijg over mijn werk of als iemand ziek is,

Mensen om je heen heel ziek zijn en je geen controle hebt op die ziekte en op dat ziekteproces.

Dat soort dingen zeggen mensen dan.

Of dat het thuis druk is met kleine,

Jonge kinderen.

Dat mensen geen tijd hebben voor zichzelf,

Geen ruimte.

Dat soort dingen hoor ik wel eens.

En wat ik dan proef,

Is dat het allemaal situaties zijn.

Het gaat over de situatie met jonge kinderen.

Het gaat over een situatie van hectiek in het werk.

Het gaat over een situatie van de combinatie tussen privé en werk.

En zo kan iedere situatie aan zich,

Ziekte,

Ouderdom,

Noem maar op,

Kan allemaal stress veroorzaken.

Alleen denken we vaak dat de stress zit in de situatie.

Ja,

Maar het komt omdat ik midden in een scheiding zit.

Ja,

Maar ik heb stress,

Want ik heb een gebroken been.

En daarmee schuiven we eigenlijk van ons af wat werkelijk die stress teweeg brengt.

Want iedere situatie heeft negatieve kanten en iedere situatie heeft ook positieve kanten.

En dat wat jij positief noemt,

Dat noem ik misschien wel negatief.

Dus niets is vast,

Alles is voor iedereen verschillend.

Dus je kunt je afvragen wat in die situatie roept bij jou stressgevoelens op.

Dus stel je zit in een scheiding en ben je dan bijvoorbeeld snel angstig over hoe je inkomsten straks voldaan kunnen worden,

Hoe je je natje en je droogje krijgt.

Of heb je stress omdat je boos bent op je ex,

Omdat je vindt dat je onrecht wordt aangedaan.

Heb je stress omdat je behoefte hebt aan duidelijkheid en die duidelijkheid midden in een scheiding nog niet hebt.

Of heb je stress omdat je graag op een bepaalde plek wilt gaan wonen,

Op een nieuwe mooie plek en dat nog niet voor elkaar krijgt.

Daar nog geen zekerheid over hebt.

Dus wat ik maar wil zeggen is dat iedere situatie verschillende soorten van stress teweeg kan brengen.

Dus voor sommige mensen,

We zitten nu midden in de coronacrisis.

Voor sommige mensen brengt die coronacrisis stress omdat ze te weinig sociale contacten hebben en daar heel erg van opladen van die sociale contacten.

En ik hoor ook mensen zeggen ik vind het eigenlijk wel lekker rustig zo dat al die sociale verplichtingen niet hoeven.

Dus er zitten twee kanten aan en het zegt ook alles over de verschillende behoeftes van verschillende mensen.

De één kan heel veel behoefte hebben aan sociaal contact.

Of mensen even een dikke knuffel geven,

Omarmen,

Even fijn beet pakken,

Drie dikke zoenen op de wang.

Terwijl een ander zegt nou ik vind het ook wel prettig dat ik niet iedereen hoef te zoenen met een felicitatie of oud en nieuw.

Ik vind het wel prettig om die afstand een beetje te bewaren.

Dus dat is zo'n voorbeeld van verschillen tussen mensen.

Dus als je de vraag stelt wat geeft je stress?

Dan is het meestal niet de situatie zelf,

Maar dan is het vaak dat jij tekort komt in je behoeften in die situatie.

Dat jij tekort hebt aan duidelijkheid,

Tekort hebt aan sociale wederkerigheid.

Tekort hebt aan ruimte voor jezelf,

Bijvoorbeeld als je in de coronacrisis met een gezin in een relatief klein huis woont.

Dus is altijd de vraag waar krijg jij stress van?

En als je nu kijkt naar jouw stress,

Dan kun je zeggen welke situatie bevind ik mij en wat is dan de situatie aan zich waar ik stress van heb?

Dat is de eerste vraag.

En de tweede vraag is dan,

Maar wat in die situatie maakt het voor mij stressvol?

Welke behoeften kom ik nu tekort?

Waar heb ik behoefte aan,

Wat heb ik nodig?

Wat is mijn waarde en aan welke waarde wordt niet voldaan?

Dus de waarde van sociale contacten,

Het samen zijn,

Is dat voor jou een belangrijke waarde?

En zou je die misschien ook om kunnen draaien?

Maar dat is voor een later punt in deze podcast.

En wat is dan die stress?

Die stress heeft altijd te maken met de balans tussen inspanning en ontspanning.

Evenwicht in jouw dag,

In jouw leven,

Tussen ontvangen en geven,

Tussen de rust en de drukte.

Op het moment dat er evenwicht is,

Dan is het rustig en ontspannen en dan is er weinig stress.

Dat beetje stress en drukte dat er dan is,

Kunnen we goed aan,

Omdat er een evenwicht is.

Maar soms laat het door,

Die stress.

En dat kan heel verdrietig zijn,

Kan je ook boos bijvoelen,

Angstig.

En wat wij soms doen,

Is die emoties wegduwen.

Op dit moment hoor ik heel veel mensen om mij heen toegeven dat ze stress ervaren tijdens de corona.

En ik hoor ook mensen heel hard roepen,

Maar ik heb geen stress,

Ik heb geen coronastress.

En beide zijn waarschijnlijk waar.

Maar je zou ook kunnen denken dat de ene persoon de stress aan zichzelf toegeeft en dat de andere persoon nog zover niet is.

Dat de andere persoon het idee heeft,

Ach het gaat allemaal wel door en de dingen die ik wil doe ik toch wel en ach je moet je er niet zo druk over maken.

Maar ook dat is een uiting van stress.

Dus hoe kun je je uiten in stress?

Ik zal een aantal voorbeelden noemen.

Er zijn mensen die heel precies zijn,

Heel erg gericht op rechtvaardigheidsbesef.

Duidelijkheid,

Helderheid en details.

En die mensen die raken in de stress omdat die factoren niet aanwezig zijn.

Dus die missen de duidelijkheid,

Die missen de details.

En die zeggen dan de coronamaatregelen zijn onduidelijk.

En daar schieten ze in de stress.

En hoe doen ze dat?

Door nog preciezer te worden zelf.

Door nog meer de touwtjes strak aan te spannen.

En voor zichzelf grip op hun leven proberen te krijgen.

Dus die mensen worden nog strakker in hun leer,

Nog preciezer,

Gedetailleerder.

En zo zijn er ook mensen die veel meer behoefte hebben aan het intermensele contact.

Het sociale deel.

Gevoelens met elkaar delen.

Emoties samen beleven.

Voor zichzelf beleven.

En daar missen ze die anderen nu in.

Vanwege die anderhalve meter.

Vanwege dat we minder bij elkaar kunnen komen.

En die mensen,

Die ervaren dus vanwege een ander facet stress.

Vanwege het sociale facet.

Als die mensen die ik net noemde.

En die uiten dus ook die stress anders.

Die uiten hun stress dan meer door emotioneel en gevoelig te worden.

Verdrietig.

Weg te zakken in die emotie.

En of je nou wegzakt in je precisie en je kribbigheid en je gedetailleerdheid.

Of je zakt weg in de emotie,

In deze depressieve gevoelens.

Dat is allebei een neerwaartse spiraal.

En zo zijn er ook mensen die bijvoorbeeld heel erg kijken naar de mogelijkheden.

Altijd overal in de actie schieten.

Succes willen behalen.

En die mensen die kunnen misschien nu niet zoveel resultaten behalen als dat ze zonder corona konden.

En ook deze mensen kunnen heel hard roepen.

Ja,

Maar ik ervaar geen stress en je moet je niet zo dik maken.

En alleen al dat heel hard roepen kan een uiting van stress zijn.

En die mensen zie je soms meer toch heel hard gaan buffelen en jagen.

Bijvoorbeeld in huis en in hun eigen tuin.

Dus alles wat ze maar kunnen doen om actief te blijven.

Om dingen af te kunnen winken.

En te kunnen zeggen,

Dit heb je goed gedaan.

En ook dat is een neerwaartse spiraal.

Het wegzakken in de actiestand.

Het wegzakken in heel hard roepen,

Maar ik heb geen stress.

Dat is ook een neerwaartse spiraal.

En zo kan ik nog veel meer facetten belichten.

Je kan je nog veel meer persoonlijkheden voorstellen.

Bijvoorbeeld die mensen die heel erg in vrijheid geloven.

Ruimte willen voor zichzelf.

En allerlei verschillende mogelijkheden willen hebben.

Ja,

Die worden nu beperkt.

En hoe gaan die dan met die beperkingen om?

Het kan zijn dat ze stresservaren en kribberig worden.

Maar het kan ook zijn dat ze juiste mogelijkheden binnen de beperkingen die ze hebben opzoeken.

En ook het jagen naar die mogelijkheden is een neerwaartse spiraal.

Omdat het een vast patroon is.

En omdat ze in die diepte van dat patroon maar blijven opties en mogelijkheden zoeken.

Of dat in het klein of in het groot gebeurt.

Het is een vaste manier,

Een vast patroon,

Een vast gedragspatroon.

En zo zijn er ook mensen die heel stevig zijn van zichzelf.

Die heel veel duidelijkheid en kracht neerzetten in de wereld.

Die weten wat ze willen en die daarvoor gaan.

En misschien is dit een periode waarin ze niet kunnen doorvoeren wat ze willen.

Waarin ze tot stilstand worden gedwongen.

En die stress,

Dat hoeven ze niet zo te ervaren als stress.

Maar de reactie is dan vaak dat ze nog meer in de acties gaan.

Nog meer naar duidelijkheid zoeken.

Dingen gaan verklaren voor zichzelf en heel veel dingen aanpakken en doen.

En ook wat sneller boos en geïrriteerd worden.

En dat kan ook een patroon zijn waarin je vast zit.

En als ik dit als voorbeelden allemaal zo noem,

Dan herken je misschien de mensen om je heen die in zo'n patroonweg lijken te zakken in stress.

En misschien herkennen ze het helemaal niet zo als stress,

Misschien wel.

Maar als je nu naar jezelf kijkt,

Als ik je uitnodig om eerlijk en open naar jezelf te kijken.

Wat in deze periode geeft jou stress?

Welke kleine delen geven jou stress?

En tuurlijk in dit onderzoek kom je zaken tegen.

Waarbij je tegen jezelf zegt,

Ja,

Maar dit is wel fijn en dat is wel prettig.

En alleen dat al kan een wegbewegen zijn.

Wegbewegen van de stress.

Want dat is wat we doen,

He.

Vechten,

Vluchten of bevriezen.

En dat gaat zo snel dat we het nauwelijks in de gaten hebben.

Dus opnieuw,

Wat geeft jou op dit moment in deze situatie stress?

En als je dat zo bekijkt,

Dan kun je in alle neutraliteit onderzoeken wat jouw deel hierin is.

Wat jouw gedragspatroon hierin is.

Wat jouw aandeel hierin zou kunnen zijn.

Vanuit nieuwsgierigheid naar jezelf.

En ik zeg niet dat je het fout doet.

Je doet het hartstikke goed.

We doen allemaal wat we kunnen.

Maar soms is het moment daar om te onderzoeken waar voor ons de stress zit en hoe we dat kunnen ontspannen.

Als je zelfkennis wil opdoen,

Zelfinzichten wil krijgen,

Dat kan alleen door zonder oordeel te kijken naar jouw eigen aandeel.

Wat doe jij?

Wat is jouw patroon,

Jouw vaste gedrag?

Jouw vaste manier van denken?

Jouw vaste patroon van voelen?

Waarin jij deze periode aanpakt?

Wat zijn jouw automatismen?

Wat is jouw eerste neiging,

Je patroon?

En nogmaals,

Dat is goed.

Goed zoals het is.

Maar zelfkennis en zelfinzicht helpt om een keuze te maken.

Want ik had je beloofd om ook te kijken naar hoe we met stress om kunnen gaan.

Wat kun je doen aan stress?

En dat bestaat eigenlijk uit twee dingen.

Je kunt kijken naar hoe je de situatie kunt veranderen en je kunt kijken naar hoe je ermee om kunt gaan.

Misschien ken je de leer van Stephen Covey.

Die heeft het over de cirkel van invloed.

Sommige dingen heb je invloed en sommige dingen heb je geen invloed om te veranderen.

En de dingen waar je geen invloed op hebt,

Bijvoorbeeld bepaalde ziekten of stel je ontslag is aangevraagd door je werkgever.

Dat zijn heftige dingen waar je niet direct invloed op hebt,

Maar dan kun je binnen die situatie kijken.

Zijn er kleine delen waarop ik wel invloed heb?

Oké,

Je zit in een coronatijd met een groot gezin in een klein huis.

Hoe kun je dan toch dat moment voor jezelf pakken?

Zijn er momenten waarop je tegen de rest van je familie kunt zeggen,

Ik sluit me even op in de slaapkamer en ik wil daar even een paar uurtjes rustig aan de slag.

Dus dan zorg je ervoor dat je binnen de beperking,

Binnen de beperkte maatregelen,

Toch je ruimte kunt pakken,

Je vrijheid kunt pakken.

Dus opnieuw vraag ik aan jou,

In deze stress situatie zijn er dingen,

Kleine dingen,

Kleine delen,

Waarop jij invloed zou kunnen uitoefenen.

Je kunt de situatie niet veranderen,

Maar soms kan je een deel van die situatie veranderen.

En dat is stap 1.

Stel nou dat het werkelijk is dat je de situatie niet kunt veranderen.

Alles ligt buiten jouw cirkel van invloed.

Dan is de enige invloed die je hebt,

De manier waarop je kijkt naar de situatie.

Want misschien ken je de Engelse quote,

When you change the way you look at things,

The things you look at change.

Gisteravond werden de nieuwe maatregelen neergelegd door het kabinet.

En ik fietste naar mijn les,

Mijn Jineng Qicong les die ik gaf,

Dat is een Chinese bewegingsleer.

En bekend was gemaakt dat de groepslessen in sportgelegenheden niet meer door mochten gaan.

En ik dacht,

Ik kan in de mineur schieten omdat ik voel dat de volgende week de lessen moeten stoppen.

En dat ik dus niet fijn aan het werk kan en mijn cursisten rust in hun hoofd en rust in hun lijf mag geven.

Ik kan ook blij zijn dat deze les nog door mag gaan.

En ik kan blij zijn dat ik techniek tot mijn beschikking heb waarin ik wel volgende week mijn cursisten een les kan geven.

Dus in iedere situatie zitten twee kanten.

Of zoals onze grote filosoof Johan Cruyff altijd zei,

Ieder nadeel hebt zijn voordeel.

En dat kost heel veel moeite als je makkelijk kijkt door een bril van verdriet om dan te kijken door een andere bril.

Of als je neiging is om in eerste instantie door een bril van boosheid naar een situatie te kijken om dan een andere bril op te zetten.

Of als jouw neiging is om het eerste de bril van angst op te zetten.

Als mijn lessen niet meer doorgaan heb ik straks minder omzet.

Of dan lopen leerlingen weg omdat ze geen lessen meer kunnen volgen.

Al dat soort angstige gedachten.

Of misschien schiet jouw automatisme wel het eerst in een blije emotie van optimisme.

Oh,

Maar we kunnen het zus doen,

We kunnen het zo doen.

Gelijk oplossingen zoeken.

Maar ook dat is een vast patroon en vaste neiging.

Dus mijn vraag aan jou is,

Word je eerder blij?

Word je eerder boos?

Word je eerder bedroefd?

Of word je eerder bang?

Wat is jouw eerste neiging?

En die emoties,

Die eerste emoties en de gedachten die daarbij horen,

Maken dat jij grip op jezelf kunt krijgen.

Want dit ligt binnen jouw cirkel van invloed.

Als je zoals ik het makkelijkst een blije bril opzet en door de bril van positiviteit naar de wereld kijkt,

Dan zou je kunnen oefenen,

Kunnen trainen in een angstige bril,

Een boze bril of een bange bril op te zetten.

En dan krijg je daar een veelzijdigheid in.

Dan krijg je meer manieren om te kijken naar de situatie.

En dat is vrijheid.

Dat geeft je meer perspectief.

Dat geeft je keuzevrijheid.

Dus de oefening is dan om stil te staan in het hier en nu en pas op de plaats.

Gewoon even zitten op die stoel en jezelf af te vragen of die bril die jij op hebt,

Die boze,

Blije,

Bedroefde of bange bril,

Of die jou in dat moment helpt.

Of dat het op een bepaald moment handiger is om een andere bril op te zetten.

Om je te trainen in het opzetten van die andere bril.

Want zo makkelijk gaat dat natuurlijk niet.

Maar fetustrekken hebben we ook moeten leren.

En het genot van al die vier brillen opzetten,

En dit zijn natuurlijk maar basisbrillen,

Er zijn nog veel meer details aan brillen,

Referentiekades,

Blikken waarmee je naar de situatie kunt kijken.

Maar dat brengt je vrijheid in de keuze.

Vrijheid in hoe je in het leven staat.

En dat geeft je meer invloed op jouw leven.

Het geeft grip op jezelf.

En dan hebben we het over het self-management.

Over het stressmanagement,

Waar we deze podcast mee begonnen.

Op het moment dat jij stilstaat,

Je eigen vaste patronen observeert,

En op het moment dat je ze helder hebt,

Doorhebt,

Dat je die vaste patronen kunt laten ontspannen,

Los kunt laten,

Kunt laten gaan,

En voor een andere bril kiezen,

Die nu meer past,

Die jou nu meer helpt,

Dan leer je andere manieren van met stress omgaan.

Dat geeft je evenwicht.

Dat geeft je evenwicht in je dag,

Evenwicht in je leven.

En ik zal je zeggen dat dat veel lekkerder voelt,

Als in die stress.

Je krijgt grip op jezelf.

Je komt weer tot rust.

Ondanks die hectiek,

Die natuurlijk echt niet verdwenen is.

Maar je kunt er anders naar kijken.

Je kunt je pauzes nemen.

En in die pauzes heb je geleerd je lichaam en geest te ontspannen.

Dus hoe kijk je naar stress?

When you change the way you look at things,

The things you look at change.

Dat is voor stress ook.

Dat is een manier om stress te trainen.

Dat is een manier om stress te ontspannen.

En weer invloed op je leven te krijgen.

Heb jij daar nou meer vragen over?

Of heb je de hulp bij nodig?

Bij het grip krijgen op jezelf,

Grip krijgen op je stress.

Dan ben ik er voor je.

Je bent van harte welkom in het Zelfkennislab.

En dan kunnen we elkaar online ontmoeten of in het Zelfkennislab op locatie.

Ik hoop je inspiratie te hebben meegegeven in deze podcast.

En dat je tot inzicht bent gekomen in welke bril jij op sommige momenten op kunt zetten en naar je stress kunt kijken.

En lukt dat niet,

Dan ben ik er voor je.

Ik wens je een ontspannen dag toe.

Heb het fijn.

Reviews

Top, dank!

Vernieuwend en helder gevoel

Erg leuke en interessante podcast!