Uitleg over de 7 Factoren van Ontwaken

Ja,

De voorgaande lessen heb ik het over de vijf hindernissen gehad en ik had al aangegeven dat ik vanavond en de volgende keer waarschijnlijk nog een keer wat wil vertellen over de zeven factoren van verlichting.

En die staan ook wel tegenover de hindernissen die we tegenkomen tijdens meditatie.

De zeven factoren van verlichting worden ook wel vertaald als de zeven factoren van ontwaken of de zeven factoren van bevrijding.

Dat is net welk woord bij jou resoneert.

En de zeven factoren zijn mindfulness,

Ook wel opmerkzaamheid en de factoren hebben ook een vaste volgorde.

Enerzijds,

Hoe ze de meditatie kunnen beleven.

Het begint dus met mindfulness,

Gaat over tot onderzoek,

Onderzoek gaat over in bepaalde energie die doorgaat in vreugde.

Die vreugde leidt tot kalmte,

Tot concentratie en dan tot gelijke moedigheid.

Ik zal dat nu stap voor stap uitleggen hoe dat dan zo overvloeit.

Het begint,

Daarom beoefenen we ook mindfulness meditatie,

Vipassana meditatie.

Een moderne woord wordt vaak als mindfulness genoemd.

Mindfulness is eigenlijk maar één aspect van het hele spectrum.

Dus eigenlijk doet dat woord tekort.

Vipassana gaat meer over de inzichten die eruit voortkomen,

Is een overkoepelende woord.

We beginnen met mindfulness meditatie,

Met onze aandacht toch vaak op één object te richten of op het totaal.

Wat we net gedaan hebben op het einde,

Stellen we ons af op,

Zoals ik het noem,

Stellen we ons af op het bewustzijn.

We merken zich op wat zich allemaal aandient.

Of je nou wel of niet met een meditatie object mediteert,

Dat maakt niet uit.

Maar het is vooral belangrijk om je niet te identificeren,

Of in ieder geval de intentie te hebben niet te identificeren met datgene wat zich aandient.

Ik heb jullie een paar lessen geleden een schema gegeven,

Vier velden van aandacht.

Dat zijn onze gedachten,

Bijvoorbeeld de mind,

Daar kunnen we aandachtig op zijn.

Op gevoelens,

En dat zijn dan niet zozeer emoties,

Maar of het prettig,

Onprettig of neutraal is.

Ons lichaam,

Dus de ademhaling,

Het reizen en dadig van de buik.

Lichamelijke sensaties die we daarbij kunnen waarnemen,

Dat wordt heel vaak dus gebruikt als meditatie object.

En wat dan heel belangrijk is,

Is wat we gezegd hebben,

De dhamma's,

Of ook wel de constructies die de mind vormen.

En hoe dat een voorwaardelijk bestaan heeft.

Dus de hindernissen zijn voorbeelden van constructies van de mind.

De mind kan zorgen dat we in verlangen zitten,

Of dat we in afkeer zitten,

Of dat we slaperig zijn.

Dat zijn allemaal constructies van de mind,

Zo wordt het ook wel gezegd.

Dus daar kunnen we aandachtig op zijn.

En dat kunnen we dan dus vervolgens onderzoeken.

Dus dat is de tweede factor van verlichting.

Dus de eerste is aandachtig zijn,

Mindfulness.

En de tweede is onderzoeken.

Dus onderzoeken van,

Oké,

Wat dient zich aan,

Zonder je mee te identificeren,

Wat dient zich aan?

En wat is de ware aard van het verschijnsel wat zich aandient?

En wat daarmee in samenhangt,

Is het voorwaardelijk ontstaan,

Om daar inzicht in te krijgen.

En het wordt onderzoek genoemd.

En als je net een beginnende beoefenaar bent,

Is het ook echt een soort van onderzoek.

Dan moet je,

Het is toch een beetje een mentaal proces.

En dan zou je kunnen zeggen van,

Dat is eigenlijk geen meditatie,

Daar zijn er meningen en verschillen daarover.

Maar dan is het soms toch best wel een mentaal proces van,

Oh,

Wat kom ik nu tegen?

Oh,

Het is een vorm van verlangen.

Oh ja,

Oh ja,

Maar het is eigenlijk ook wel een vorm van afkomst.

Het is een heel rationeel proces dan.

Maar naarmate je meer kennis hebt van de dhamma's,

Dus dat is daarom is die theorie toch ook wel belangrijk,

Maar dit kennis kan,

Hoeft niet alleen theoretisch te zijn,

Kan ook door beoefening.

Dus als je een gevorderde meditatiebeoefenaar bent,

Dan is het niet zozeer meer een mentaal proces,

Maar dan zou je het beschouwen kunnen noemen.

Dus dan zijn we niet meer mentaal aan het onderzoeken van,

Wat kom ik tegen?

Maar dan is het meer herkennen.

Dus wat zou je beschouwen?

Dus dan kun je beschouwen wat zich aandient.

Dat kunnen dus al die vier velden van aandacht zijn.

Je bent er enkel opmerkzaam op en alleen door het beschouwen kun je nieuwe inzichten krijgen.

En die dienen zich ook spontaan aan.

Dat merk je dan ook ook van,

Oh ja.

Dus als ik mediteer,

Dan is het niet zozeer meer als er dan een sterke hindernis of zo,

Dat ik het helemaal ga mentaal gaan uitzoeken,

Maar dan is het meer het herkennen.

En soms zit ik er helemaal in verstrikt en hetgeen wat zich aandient zit ik in het verhaal,

Ben ik ermee geïdentificeerd,

Totdat er een moment is van dat ik dat opmerk.

Dus opmerken,

Daar begint het mee.

En dan probeer ik dus daarboven te komen als het ware.

En dus uit het verhaal te stappen,

Zou je kunnen zeggen.

En te herkennen wat de voorwaarden zijn van het bestaan van het fenomeen wat zich aandient.

Dus dat geeft inzicht.

En vervolgens,

Door dat onderzoeken,

Ontstaat er een vorm van energie.

Dus je hebt ook al gezegd,

Je hebt drie passieve vormen bij de zeven factoren van verlichting,

Drie actieve vormen en één neutrale.

De neutrale is mindfulness,

De eerste dus.

En de drie opvolgende,

Dus dat onderzoeken en energie,

Dus waar ik het nu over heb,

En vreugde,

Dat zijn actieve vormen.

Dus die energie,

Dat is ook een tegengif voor de hindernis slaperigheid.

Dus dat kun je daar tegenover zetten,

Wordt er vaak tegenover elkaar gezet.

Dus energie is enerzijds de juiste inspanning die we moeten inzetten.

En dat is nu niet zo'n actieve vorm van geen fysieke inspanning,

Maar we moeten de mind toch op een bepaalde manier aandachtig weten te houden op datgene wat zich aandient.

Dus het vergt een soort van passieve inspanning,

Zou je bij ons kunnen zeggen.

Dus dat vergt ook een middenweg,

Boeddhisme is ook een middenweg,

Een middenweg van,

Oké,

Ik moet niet te geforceerd,

Krampachtig zitten van,

Oké,

Ik moet opmerkzaam zijn dat het krampachtig wordt,

Maar het moet ook weer niet de vrije loop laten gaan.

Dus enerzijds vraagt het om juiste inzet,

Dat is dus energie,

Juiste inzet.

Maar energie is ook de energie die ontstaat uit het mediteren.

Door het onderzoek,

Door aandachtig te zijn,

Onderzoeken wat zich aandient,

Ontstaat er een vorm van energie.

En die energie die ontstaat,

Die leidt weer tot een bepaalde mate van vreugde.

En er wordt wel gezegd dat er vijf niveaus van vreugde zijn.

Van kortstondige momenten of een beetje zwakke vorm van,

Voelt prettig,

Voelt aangenaam,

Tot wat ze ook al noemen,

Ze zeggen niet wereldse vormen van vreugde.

En dat klinkt een beetje vaag,

Maar als je dat niet ervaren hebt,

Ik heb dat zelf tijdens Retraiteurs ervaren,

Dat ik dan echt toch bepaalde extase of blis,

Of hoe je het ook wil noemen,

Ervaar tijdens dat meditatieproces.

Dus dat heb ik eigenlijk alleen nog maar tijdens Retraiteurs ervaren,

Die ik in het dagelijks leven nooit heb meegemaakt.

De eerste keer dat ik het ook had,

Dacht ik van,

Wauw,

Dat dit bestaat.

Dus dat is dan wat hoger niveau van die,

Ik weet niet precies,

Die gradaties zijn ook maar indicaties natuurlijk,

Ik weet niet precies welk niveau,

Maar normaal gesproken als ik thuis mediteer,

Merk ik op een gegeven moment ook wel,

De ene keer wel,

De andere keer niet,

Dat ik denk van,

Oh ik ben inderdaad heel aandachtig,

Ik ben goed,

De mindobjecten wat zich aandient,

Aan het beschouwen,

Ik krijg inderdaad energie,

En daar ontstaat inderdaad een bepaalde mate van vreugde,

Komt daar uit voort,

En die vreugde leidt dan ook weer tot kalmte.

Mits we ons niet verliezen,

Dus niet laten meeslepen door die vreugde die ontstaat.

Zoals ik zei in die Retraiteurs,

Er ontstaat een enorme blis,

En voor je het weet,

Ben je daaraan gehecht,

Of verlang je naar meer,

En dan kom je dus eigenlijk op een landje van zijspoor.

Eigenlijk is het dus ook weer de bedoeling om daar ook weer niet mee te identificeren,

En dat ook weer te beschouwen,

Enkel als zijnde een manifestatie.

En dus daar ook weer niet in meegaan.

En die vreugde leidt dus tot een bepaalde,

Als je daar dus niet in meegaat,

Tot een bepaalde mate van kalmte,

Sereniteit.

En waardoor als je die kalmte ook hebt,

Dan kun je ook tot een bepaalde mate van concentratie komen.

Soms wordt concentratie ook wel verwart met opmerkzaamheid,

Met mindfulness of aandachtigheid,

Maar je kunt ook opmerkzaam zijn op onrust in je mind.

Dus dat is een groot verschil.

Dus die kalmte,

Dus we beginnen met die mindfulness onderzoek,

Dat leidt dus tot een kalmte,

En vanuit daaruit kunnen we tot echt langere tijd toch eenpuntige aandacht komen,

Langer geconcentreerd blijven.

En vanuit daaruit,

Als dat lukt,

Ontstaat er dus een vorm van gelijkmoedigheid.

Ik vertaal dat zelf graag als bepaalde mate van evenwichtigheid.

In het boeddhisme kennen ze de acht wereldse winden,

Die ik nu even niet uit mijn hoofd weet,

Maar het gaat over pijn en plezier,

Verlies en winst,

Lof en blaam,

Daar mis ik er nog twee,

Ik kom aardig eind.

Iedereen heeft te maken met dingen waar we vaak in meegesleurd worden,

Dus dingen waar we aan vast willen houden of naar uit willen grijpen,

Of van ons vandaan willen drukken.

Maar als we tot die gelijkmoedigheid komen,

Dan kunnen we daar stabiel in blijven,

In balans blijven,

Evenwichtig zijn.

Zo werkt dat meditatieproces.

Enerzijds is dat dus opvolgend zo,

Dus in de retraite zeker,

Merk ik ook als ik langer zit,

Dat ik die stadia ook in die volgorde inderdaad doorloop.

Anderzijds zijn het dus ook losstaande kwaliteiten die bevorderlijk zijn om tot ontwaken te komen,

Of bevorderlijk zijn om meer wakker te leven.

Dus dan kun je het ook zeggen,

Mijn persoonlijke streving is niet om tot een volledig ontwaken te komen,

Mijn persoonlijke streving is om zoveel mogelijk wakker te zijn,

En zoveel mogelijk momenten hebben om niet geïdentificeerd te zijn,

Niet gevangen in voorkeur en afkeer,

Niet door laten meeslepen,

Maar zo moeiteloos mogelijk te leven.

Al die zeven factoren dragen daarin bij,

In tegenstelling tot die hindernissen.

Dus het is ook goed te weten wanneer de hindernissen aanwezig zijn,

Of wanneer die factoren van verlichting aanwezig zijn,

Of dus juist afwezig,

En wat maakt dat ze wel of niet aanwezig zijn.

Dus dan kunnen we daar ook onze mind toe in bijsturen.

De volgende keer denk ik dat ik een of twee aspecten van die factoren van ontwaken nader ga toelichten,

Maar dat moet ik nog even bekijken,

Dat weet ik nog niet.