Gelijkmoedigheid meditatie - vertrouwen en overgave

Deze meditatie is gericht op het ontwikkelen van gelijkmoedigheid.

Gelijkmoedigheid is een van de vier Brahma-vihara,

Ook wel de vier verblijfplaatsen in het hart.

Naast metta,

Het liefdevolle vriendelijkheid,

Compassie,

Karuna,

En medevreugde,

Mudita.

Waar gelijkmoedigheid nodig is om die factoren in balans te houden,

Zijn die factoren ook belangrijk om gelijkmoedigheid niet over te laten gaan in onverschilligheid.

En naast dat gelijkmoedigheid,

Onderdeels van de Brahma-vihara,

Is het ook de laatste factor van de zeven factoren voor ontwaken.

Het geeft ook wel aan de prominente plek van gelijkmoedigheid in het boeddhisme.

Nog eerst houdt om in een bevorderlijke houding te komen zitten,

Zoveel mogelijk rechtop.

En toch ook ontspannen.

Je kunt de ogen sluiten,

Je mag ze ook geopend houden als dat jouw voorkeur heeft.

Wat bijdraagt aan de ontwikkeling van gelijkmoedigheid is aanneming van een bevorderlijke houding.

Een houding waarin je stevig kunt zitten,

In balans.

Je kunt dus nagaan of je misschien iets meer voorover moet hellen,

Of juist iets meer achterover.

Eventueel kun je op de inademing de schouders iets optrekken en op de uithademing de achteren en beneden laten zakken.

Want voor de meeste mensen geldt dat de kin een klein beetje richting het borstgebied moet wijzen,

Waardoor de nek meer in het verlengen van de wervelkolom komt en de kruin zich opricht richting het plafond.

Voel eerst hoe je zo zit.

Voel het contact van de voeten met de ondergrond of met de benen.

Voel je billen,

Voel het contact van je billen met de ondergrond.

Voel zo je hele lichaam.

Voel je lichaam zover dat mogelijk is.

Misschien dat je op iedere uitademing nog iets verder kunt ontspannen.

Iedere uitademing verder loslaten.

Zowel fysiek loslaten als ook mentaal.

Op de inademing voelen we het lichaam,

Op de uitademing ontspannen we,

Laten we los.

Terwijl je zo met je aandacht bij het lichaam blijft,

Licht ik iets nader toe over gelijkmoedigheid.

We hebben allemaal te maken met vormen van pijn en plezier,

Winst en verlies,

Succes en varen,

Complimenten,

Kritiek.

Deze dualiteiten worden in het boeddhisme ook wel de acht wereldse winden genoemd.

We hebben allemaal mee te maken.

Dan waait de wind weer zo en we blijven weer te maken met prettige ervaringen.

En voor het weten draait de wind weer en komt de wind van de andere kant en we hebben te maken met meer onprettige ervaringen.

De acht wereldse winden.

En gelijkmoedigheid gaat over om daarin te blijven staan,

Opmerkzaam te blijven en je niet mee te laten sleuren door die winden.

Dus de uitnodiging is om tot meer aanvaring te komen,

Tot vrede,

Acceptatie en gelijkmoedigheid overgaven.

Maar niet op een passieve manier,

Omdat we opmerkzaam zijn op wat er gebeurt en ons niet identificeren met onze gevoelens die daarbij komen kijken.

Als we daarmee geïdentificeerd zijn,

Dan zijn we vaak reactief.

We willen aan dingen vasthouden als ze prettig zijn.

Of we rijken uit naar dingen om prettige ervaringen op te doen.

Of we verzetten ons tegen onprettige ervaringen,

Of we gaan ervoor weg.

Allemaal vormen van verlangen en weerstand.

Die allemaal leiden tot vormen van Dukkha,

Vormen van stress,

Vormen van lijden om tevredenheid.

En gelijkmoedigheid gaat over in het midden van dat alles te blijven.

Om gewaar te zijn van datgene wat zich aandient,

Welke wind er waait.

Gelijkmoedigheid maakt dat we onze emoties beheersen in plaats van dat we een speelsbal zijn van de emoties.

De valkuil van gelijkmoedigheid is dat het overslaat in onverschilligheid.

Dat we niet geven onder dingen,

Dat we onze schouders ophalen,

Dat het ons niets doet.

Maar niets voor niets is gelijkmoedigheid een van de vier hartkwaliteiten.

Het is een warme kwaliteit.

Het gaat dan ook samen met liefdevolle vriendelijkheid en compassie en vreugde.

We zijn niet onverschillig,

We zijn wel betrokken,

Maar we handelen niet reactief,

Doordat we niet geïdentificeerd zijn.

We handelen,

Als we opmerkzaam zijn kunnen we meer handelen vanuit wijsheid en compassie,

Wijsheid en liefde,

Vriendelijkheid.

Dan gaan we zo een mantra uitspreken,

Gericht op het ontwikkelen van deze gelijkmoedigheid.

Voel eerst zo weer het lichaam.

Misschien dat je op de uitademing het lichaam nog weer zachter kunt maken.

De uitademing,

Verder kunt ontspannen.

De uitademing,

Zowel fysiek als mentaal,

Je verder kunt loslaten.

Dan zeg ik enkele,

Twee zinnen zeg ik op.

Je mag je uit om deze te herhalen,

Dat kun je hardop doen of in gedachten.

Dat ik het leven mag nemen zoals het zich ontvouwt.

Dus welke wind ook waait,

Dat we mogen komen tot een soort van overgave,

Acceptatie,

Tot vrede.

Want hoe de dingen zijn en hoe de dingen op ons afkomen.

Dus dat ik het leven mag nemen zoals het zich ontvouwt.

En de volgende zin is daarbij belangrijk.

Het gaat dus niet over een passieve acceptatie,

Maar over een actieve acceptatie.

Dus we nemen de dingen zoals ze zijn,

Dat is niet te veranderen.

We nemen dingen zoals ze komen,

Hebben niet overal invloed op.

Maar we kunnen wel kijken hoe we een volgend stapje kunnen doen.

En als we gelijkmoedig zijn en gewaar zijn,

Dan kunnen we een stapje doen vanuit een balans tussen wijsheid en vriendelijkheid.

In plaats van,

Als we volledig geïdentificeerd zijn,

Niet opmerkzaam,

Dan zijn we vaak reactief en handelen vanuit verlangen en weerstand,

Vanuit boosheid,

Angst,

Hebzucht,

Jaloersie,

Om wat te noemen.

Maar als we opmerkzaam zijn,

Gelijkmoedig,

Dan kunnen we meer passend reageren vanuit de balans tussen wijsheid en vriendelijkheid.

Dus op de volgende zin kun je in gedachte herhalen,

In eerste zin nog een keer,

Dat ik het leven mag nemen zoals het zich ontvouwt.

En dat ik van daaruit mag handelen vanuit wijsheid en liefde.

Of vriendelijkheid,

En welk woord voor jou het meest passend voelt.

Dat ik het leven mag nemen zoals het zich ontvouwt.

En dat ik van daaruit mag handelen vanuit wijsheid en liefde.

Dat ik het leven mag nemen zoals het zich ontvouwt.

En dat ik van daaruit mag handelen vanuit wijsheid en liefde.

Dan kun je voor jezelf deze zinnen blijven herhalen,

Als een mantra.

Ik zal ze nog een keer opnoemen.

Dat ik het leven mag nemen zoals het zich ontvouwt.

En dat ik van daaruit mag handelen vanuit wijsheid en liefde.

Of wijsheid en vriendelijkheid.

Dan mocht je afgeleid raken en je merkt dit op.

Dan kom je het zachtheid,

Vriendelijkheid en weer terug bij de zin of zinnen.

De mantra is je meditatieobject,

Waar je telkens weer bij terug kunt komen.

En kijk ook telkens,

Als je dan zo terugkomt,

Of je ook weer kunt ontspannen,

Verder kunt loslaten.

Dus ook gelijkmoedigheid meer gaat belichamen.

Dan mag je uit om de zinnen los te laten.

Wel verbinding te houden met die kwaliteit gelijkmoedigheid.

Voel het lichaam,

Uitademing,

Laten we los,

Zover dat mogelijk is.

Loslaten is een proces,

Het is niet iets wat je zo kunt doen.

Het gaat soms ook meer over toelaten dan actief loslaten.

Maar soms is het opmerken van vasthouden,

Van grijpen of verzet al voldoende om het los te laten.

En andere vormen zijn meer een langetermijnproces,

Ontwikkeld door meditatie,

Ontspanning en zoveel mogelijk vertoeven en terugkomen in gewaarschuwing,

Los van de identificaties uit de verhalen.

Er waaien verschrikkelijke winden door de wereld,

Stormen,

Vormen van oorlog,

Andere vormen van geweld,

Natuurrampen en we hebben daar maar beperkte invloed op.

En als we gelijkmoedig zijn,

Dan kunnen we kijken wat we kunnen doen,

Vanuit die balans tussen wijsheid en liefde,

Of wijsheid en vriendelijkheid.

In plaats van als we helemaal in de verhalen zitten,

Dus het gewaarzijn verliezen en volledig geïdentificeerd zijn,

Handelen we vaak vanuit angst,

Vanuit boosheid en vaak geeft dat geen passende reactie.

Als we meer vanuit die gelijkmoedigheid reageren,

Dan kunnen we meer reageren vanuit die wijsheid en liefde,

Vaak een veel meer passende reactie geven op wat is.

Het is tegelijkertijd een berusting,

Een aanvaarding,

Dat we niet overal controle over hebben.

Dus dat we ook kunnen komen tegelijkertijd tot overgave,

Tot vrede,

Vrede met hoe de dingen zijn,

Vrede met hoe de dingen zich ontvouwen.

Telkens terugkomen tot gewaarzijn,

Voorbij goed en fout.

Met de wens,

Tegelijkertijd,

Dat alle wezens vrij mogen zijn van lijden.

En dat alle wezens,

Niets en niemand,

Uitgesloten,

Gelukkig mogen zijn.

Dan kun je langzaam de ogen open als je die gesloten houdt.

Dan kun je wat bewegen,

Trekken,

Strekken.

En de uitnodiging is om,

Ja,

Dus gedurende de dag regelmatig bewust te zijn,

Hé,

Wat is hier nu gaande?

Zit ik in een vorm van verzet?

Of is er gehechtheid?

Of is er een vorm van grijpen?

Soms is het opmerken daarvan dus al voldoende om er los van te komen.

Een andere keer is het meer het opmerken,

Het erbij zijn.

En is het meer een langetermijnproces,

Wat we kunnen ontwikkelen door meditatie.

Het kan met vipassana,

Samatha,

Open gewaarzijn,

Of dus op deze manier echt heel gericht op de kwaliteit van gelijkmoedigheid.