Referentiekaders: door welke bril kijk jij?

Welkom in het Zelfkennislab.

Mijn naam is Fik en misschien weet je dat ik gespecialiseerd ben in het Enneagram.

Het Enneagram is een psychologisch model met negen typen,

Uiteindelijk 108 varianten.

En voordat je denkt,

Goh ja,

Daar heb je weer zo'n model die mensen in hokjes duwt,

Wil ik je graag vertellen dat het Enneagram niet zegt dat er maar negen typen mens bestaan.

Want dat zou natuurlijk absurd zijn,

Zelfs 108 typen mens zou behoorlijk ridicuul zijn.

Maar het Enneagram is niet voor niets al eeuwen oud.

Dat betekent dat het in de loop van al die eeuwen,

In de loop van al die tijd,

In heel veel verschillende culturen,

Zijn plek heeft gekend.

En dat komt omdat het Enneagram niet gaat over gedragskenmerken,

Of je zou kunnen zeggen niet in eerste instantie gaat om gedragskenmerken,

Maar het gaat over het referentiekader waardoor wij de wereld waarnemen.

En zijn er dan slechts negen referentiekades?

Nee,

Ben je mal.

Ik hoop je nieuwsgierigheid te hebben gewekt met deze korte introductie,

En neem je graag mee in deze podcast om het een en ander te vertellen over de referentiekades van de negen basistypen.

En waarom is zo'n referentiekade nou belangrijk?

Omdat op het moment dat je door een bepaalde bril de situatie bekijkt,

Dat er dan bepaalde dingen opvallen en dat je voor andere dingen een blinde vlek hebt.

En doordat de buurvrouw of je collega of je ega een ander referentiekade kent,

Raak je misschien in conflict met elkaar.

Want je zit dan in dezelfde situatie,

Bijvoorbeeld je overlegt met de buren over hoe de tuin moet worden,

Hoe de schutting moet worden,

Maar je hebt beide werkelijk een ander perspectief,

Een andere blik op diezelfde situatie.

En dat is niet alleen omdat die buurman misschien een dikkere portemonnee heeft als dat jij hebt,

Maar het is ook om diepe liggende referentiekades,

Om thema's die veel dieper ten grondslag liggen aan ons functioneren,

Aan hoe wij zijn,

Aan wie ons uniek en bijzonder maken.

Dus het enigam gaat niet over mensen in hokjes plaatsen,

Want jij bent uniek net als ieder ander.

Maar het enigam gaat juist over kijken naar welke thema's jij herkent in de verschillende type,

Zodat je die eenzijdigheid van die automatische blik los kunt laten.

Zodat je meerzijdig naar de wereld en werkelijkheid kunt kijken.

En omdat ik nog niet eerder een podcast specifiek had gemaakt over het enigam,

Dacht ik dat bij deze te gaan doen.

Ik neem je mee in een 9 type.

We beginnen gewoon bij type 1.

En als je nou voor je ziet het type 1,

Die we ook wel perfectionist noemen,

Die kijkt dan door die bril van perfectie,

Die wil de wereld verbeteren,

Die wil zijn of haar werk verbeteren.

Betekent ook dat die een bril op heeft van precisie en detail,

Van kleine stappen maken.

En je kunt je voorstellen als je zo'n bril op hebt,

Dat je vanuit die precisie en detail waarneemt,

Dat je dan in conflict kan komen met de tijd,

Want het kost enorm veel tijd,

Energie en aandacht.

Je kunt je ook voorstellen dat je in conflict kunt komen met mensen die juist zijn van grote stappen snel thuis.

Dus het voorbeeld van die schutting,

Stel dat jij je herkent in een bril van een perfectionist en enigam type 1.

En stel dat de buurman een bril heeft waardoor hij van grote stappen snel thuis is.

En dan neemt hij het niet zo nauw met die schutting.

Hij kiest niet de materialen die van hoge kwaliteit zijn.

En jij wel,

Want jij wil het goed hebben,

Jij wil het precies hebben,

Perfect hebben en het juiste doen.

En daarmee is kwaliteit natuurlijk erg belangrijk.

Dus het betekent dat de bril die jij opzet,

Bepaalt wat je ziet.

Die bril van die perfectionist heeft dus een enorme impact op hoe hij of zij communiceert.

En zo zou je ook kunnen kijken naar de type bril van een enigam type 2.

En die heeft net een andere lading.

Die kan vanuit een bril van trots naar de wereld kijken,

Heeft behoefte om trots te zijn op zichzelf,

Zijn of haar kinderen,

Zijn of haar werk.

Tegelijkertijd kijkt een 2 met een blik van,

Waar ben ik nodig?

Dat nodig zijn is een behoefte die die 2 vaak onbewust heeft.

Ik gebruik niet voor niks het woord onbewust,

Want heel veel van deze thema's,

Van deze brillen,

Zijn vrij onbewust.

Wij zijn dat helemaal niet gewend om daarin naar onszelf te kijken.

Wat is onze behoefte?

En vanuit waar doen wij wat we doen?

Waarom voelen we wat we voelen en denken we wat we denken?

Omdat daar behoeften onder liggen.

Omdat het referentiekade daaronder ligt.

Dus een type 2 vergelijkt zich ook snel met anderen.

Omdat ze erkenning en waardering willen voelen.

Dus de blik die ze hebben,

Is om erkenning en waardering te zoeken.

En misschien denk je,

Doen we dat niet allemaal?

Ja,

Dat is in zekere zin waar.

We hebben allemaal af en toe een schouderklop nodig.

Maar bij type 2 heeft het de eerste aandacht.

En daarom gaan ze in hun gedragingen kijken wat die ander nodig heeft.

Ze gaan daar helpen en geven wat ze kunnen,

Zodat die ander hun aardig vindt.

Dus ze hebben een bril op van aardig gevonden willen worden.

Ze hebben een referentiekade van waar kan ik helpen?

Waar kan ik geven?

En dat kan heel prettig zijn.

Want het is natuurlijk heel erg prettig als iemand een hand uitsteekt.

Maar het kan ook als teveel bemoeien worden ervaren.

Dus iedere bril kent zowel een positieve als een negatieve lading.

Een kwaliteit en een valkuil.

Dat zien we ook bij type 3.

Type 3 is gericht op resultaat.

Op prestatie.

En daarin zit een efficiënte tijdsbesteding,

Een snelheid,

Een actie.

Ze worden blij van hun rolmodel kunnen zijn.

En iets neerzetten in de wereld waarmee ze succes behalen.

Dus je zou kunnen zeggen ze kijken naar de situatie door een bril van ijdelheid.

Ook door een bril van erkenning,

Waardering.

Om niet te falen.

Een referentiekade van zelfpromotie.

Imago bewust.

Dus ik noem in korte tijd allemaal thema's op waarin mensen met het patroon van type 3 zich herkennen.

En het heeft in die zin een kwaliteit dat het hun heel ver brengt.

Ze zijn efficiënt en zetten heel veel neer in de wereld.

De valkuil is dat ze daar wat in door kunnen slaan.

En dat ze weinig stilstaan bij de onzekerheden.

En de momenten dat ze wat gingen falen in het leven.

Of de momenten dat onzekerheden en angsten opriepen.

Ook de momenten waarop andere mensen gevoeligheid tonen.

Waar andere mensen nodig hadden dat iemand met het patroon van type 3 er voor hen was.

En dat kan een uitdaging zijn voor mensen met dit type.

Net zo goed hebben mensen met het patroon van type 4 een uitdaging.

Even zo goed hebben mensen met dit patroon natuurlijk kwaliteiten.

Dus de blik die ze hebben voor esthetiek,

Voor wat mooi is.

Voor authenticiteit.

En de brillen die ze ophebben in creativiteit en sensitief zijn.

Dat maakt dat ze heel gevoelig naar een ander kunnen zijn.

En snel aanvoelen wat die ander nodig heeft.

Wat nodig is in het moment.

Tegelijkertijd kan een valkuil zijn dat door die bril van gevoeligheid,

Dat ze wegzakken in die emotie,

In dat gevoel.

De aandacht is gericht,

Automatisch,

Zonder dat het altijd bewust is,

Naar wat ontbreekt.

Dus op het moment dat je die bril ophebt,

Van wat ontbreekt er in deze situatie.

En je bent je niet bewust van die bril,

Dan heeft die bril,

Dat referentiekader,

Onbewust enorm veel impact op jouw waarneming van die situatie.

En dan maak je je van tevoren al zorgen over of de zon wel schijnt als je wandeling hebt gepland.

Dat het niet gaat regenen.

Of je maakt je van tevoren zorgen of je wel geld genoeg hebt,

Voor een bepaalde activiteit,

Feest of wat dan ook.

En daarin kan iemand met het patroon van type 4 wegzakken,

Omdat die diepte in dat gevoelsleven of heel aantrekkelijk is.

Eigenlijk kent ieder type een soort van aantrekkelijkheid,

Ik noem dat wel eens een soort van magnetisme,

Waardoor ze worden aangetrokken.

Een soort van verslaving zou je bijna kunnen zeggen.

En zolang we daar onbewust van zijn,

Heeft dat invloed op ons en hebben wij er geen griep op.

Wij laten er ons door leven.

Maar we hebben er ongemerkt wel last van.

Wat er dan vaak gebeurt is dat we het bij de ander neerleggen of bij de situatie.

Maar het is altijd de kunst om te kijken hoe wij de situatie waarnemen,

Wat onze invloed is op welke situatie dan ook.

En als we dan doorgaan naar mensen met het patroon van type 5,

Dan kunnen we kijken naar die referentiekades van type 5,

Waarvan ik er natuurlijk maar enkele kan noemen.

In zo'n podcast als deze kan je never nooit volledig zijn.

Dus wat je wel ziet bij mensen met type 5 is dat ze naar onafhankelijkheid streven.

Dat betekent dat je heel veel informatie,

Tijd,

Energie en ruimte voor jezelf verzamelt,

Dat je daar wat hebzuchtig in lijkt en wat gierig,

Niet te delen met anderen,

Omdat je op eigen benen wil staan.

Dus die bril van onafhankelijkheid maakt dat iemand met type 5 zich wat terugtrekt,

Afstand houdt en gericht is op privacy,

Met een blik van privacy ook de wereld in kijkt.

Daarnaast zijn ze vrij analytisch,

Willen ze dingen weten,

Begrijpen,

Zijn ze goed in denken,

Categoriseren,

Analyseren.

En je kunt je voorstellen dat dat heel veel kwaliteit in zich heeft.

Laten we daarmee beginnen met dat categoriseren,

Dat denken,

Dat weten,

Dat begrijpen en dat heel gedetailleerd zien.

Dat heeft hele mooie kanten.

En we kunnen daar ook enorm van genieten als je type 5 als vraagbaar kan functioneren en precies weet waar je informatie vandaan kunt halen.

Informatie die zuiver is en klopt.

En de andere kant is dat door die analytische blik mensen met een andere referentiekade de gevoeligheid wat missen,

De emotie wat missen,

De wederkerigheid wat missen.

Bijvoorbeeld mensen met type 2 patroon of het patroon van type 4,

Die kunnen bij iemand met type 5 de wederkerigheid,

De verbinding missen.

Het zegt niks over die type 5,

Het zegt niks over die 2e of 4e,

Maar het zegt iets over de communicatie tussen beiden.

En voor je het weet kwetsen mensen dan elkaar en ontstaat naar conflicten,

Wat tijd en energie kost,

Waar mensen verdrietig van worden.

En dat is wat ik zo graag geef aan mensen.

Dat ze zichzelf begrijpen en waarderen,

Dat ze die anderen beter leren begrijpen.

Dat ze daardoor die conflicten kunnen laten ontspannen.

En hun referentiekader ook breder kunnen maken.

Niet de eenzijdigheid van hun eigen referentiekade,

Maar ook de bril van een ander type op kunnen zetten.

Bijvoorbeeld de bril van type 6.

Type 6 kan goed anticiperen,

Zich voorbereiden op zaken.

Zodat hij alles bij zich heeft wat nodig is,

Wat nodig zou kunnen zijn.

Ze kunnen sceptisch zijn en hebben een blik van plichtsgetrouwheid.

Ze zijn op zoek naar duidelijkheid.

En er valt ook op wat onduidelijk is.

En als je naar mensen kijkt,

Dan zijn er altijd mensen die gericht zijn op duidelijkheid.

Er zijn ook mensen die heel chaotisch van aard zijn.

Die van nature van de hak op het dak springen.

En die hebben eigenlijk stiekem heel veel behoefte aan duidelijkheid.

Maar ze vinden zo'n stramien te strak.

Ik zal er zo dadelijk wat meer over vertellen.

Dus die 6 die zo duidelijk is vanuit zichzelf,

Die duidelijkheid nodig heeft en heel erg op z'n kwevieven is voor onduidelijkheid in communicatie.

Die loopt er tegenaan bij een ander.

Als die ander te chaotisch is,

Te wispelturig.

Die 6 heeft heel veel oog voor wat klopt en wat niet klopt.

Zoekt daar ook bevestiging in bij de andere.

Dus die heeft een bril op van bevestiging zoeken.

En je kan zeggen dat een 6 een referentiekader heeft van bescherming.

Van zoeken naar zekerheid en veiligheid.

Maar daar ook angst en risico's in waarneemt.

Ze zijn ook voorbereid op die risico's.

En je kunt voorstellen dat dat twee kanten heeft,

Zoals alles twee kanten heeft.

Dat het wegzakken in angst en risico's maakt dat je nog meer angst en risico's ziet.

Alles waar je aandacht aan geeft,

Dat gaat groeien.

Dus als je onbewust aandacht geeft aan angst en risico's,

Dan gaat dat voor jou nog meer tijd en energie in beslag nemen.

Dan kost dat heel veel tijd en energie.

De andere kant is dat je niet naïef in het leven staat als type 6.

En dat je dus inderdaad goed voorbereid bent op die vergadering en op dat feest.

En dat je dus voorkomt dat je regen op je hoofd krijgt,

Want je hebt een paraplu bij je.

Dus er zit ook iets prettigs in.

Ik zeg in trainingen wel eens,

Je verdwaalt ook niet met een type 6.

Want die hebben een plattegrond bij zich.

Die hebben erop gerekend dat ze de wifi en de mobiele telefoon bij zich hebben.

Dus er zit een kwaliteit in.

Dan gaan we door naar de referentiekade van type 7.

En ook daar kan ik er maar enkele van noemen.

Die 7,

Ik tipte het net al even aan,

Die is gericht op heel veel dingen tegelijkertijd doen.

Zijn daar geulzig en onmatig in.

Betekent voor anderen dat ze dan chaotisch kunnen worden,

Van de hak op de tak springen.

Dat kan een enorme valkuil zijn.

Ze zijn van het plannen maken,

Ideeën realiseren.

En op het moment dat je teveel plannen maakt,

Teveel ideeën,

Creatieve plannen hebt,

Dan heb je gewoon tijd tekort.

Voor jezelf en voor die anderen.

Een andere referentiekade van die 7 is dat ze vrij rationalistisch van aard zijn.

Ik merk aan mezelf dat ik er al sneller van ga praten,

Omdat 7 snelle denkers zijn.

En van daaruit gaan ze ook snel praten en worden ze door enthousiasme gedreven.

En die bril van enthousiasme kan aantrekkelijk zijn,

Maar kan ook enorm chaotisch worden.

En dan raken mensen met het patroon van type 7 zichzelf en de anderen kwijt.

Die optimistische blik die die 7 heeft,

Die is ook niet heel realistisch.

Dus mensen die realistischer van aard zijn,

Die lopen dan tegen die 7 aan.

En die raken dan in conflict met die 7.

Omdat die 7 het positieve beeld voor zich ziet,

Wat echt niet altijd haalbaar is.

Dus dat zijn een aantal thema's,

Er zijn er echt enorm veel,

Van type 7.

Ik heb de neiging nu om er veel meer nog te noemen.

Maar dat gaat te ver voor deze podcast en je bent altijd bij mij welkom.

Om zelf op zoek te gaan naar welke thema's je van ieder type herkent.

Uiteindelijk is dat het belangrijkste.

Welk automatisch referentiekader ken jij van jezelf?

En belangrijker nog,

Welke bril zet je vaak op?

En waar neem jij mee waar,

Zonder dat je het besef hebt dat je dat doet?

Dus welk referentiekader heeft invloed op jou,

Zonder dat je het weet?

Want op het moment dat jij je daar niet bewust van bent en het wel invloed heeft,

Conflicten veroorzaakt in de communicatie,

Ik zou bijna zeggen,

Dan is dat zo jammer,

Zo zonde.

Maar belangrijker nog is dat het pijn veroorzaakt bij jezelf,

Bij de anderen,

Zonder dat jij het weet.

Mensen hebben tegen mij wel eens gezegd,

Ja,

Je bent zo nuchter,

Zo rationeel.

En ik was me daar niet altijd van bewust.

Ik was me niet altijd bewust van dat ik de emotie en het gevoel wegduwde.

En dat dat voor mijzelf effect had,

Maar ook voor die anderen,

Die voelden zich ook niet gezien en gehoord in hun emotie,

In hun gevoel.

Dus je eigen referentiekades tot in de detail kennen,

Maakt dat je relatie met jezelf en relatie met anderen verbetert.

Zo ook bij type 8.

Mensen met de breel van type 8 kijken naar de wereld vanuit levenslust.

Buitensporigheid kunnen we dat ook wel noemen.

Daar zit heel veel actie en daadgerichtheid in.

En daarin zien we wel dat mensen met type 8 heel zwart-wit kunnen reageren.

Alles of niks.

Die uitersten.

Ze zijn ook heel beschermend van aard.

Ze zijn beschermend naar zichzelf en naar hun liefdevolle anderen toe.

Dus het referentiekade van bescherming zetten ze.

Die breel die zetten ze op,

Zonder dat ze daar zelf altijd erg in hebben.

Ze zijn ook gericht op respect.

Ze willen dat er respectvol met hun wordt omgegaan.

En op het moment dat dat niet gebeurt,

Gaan ze in hun kracht staan.

Of ik zou beter kunnen zeggen,

Op het moment dat het voor hun gevoel niet voldoende respectvol mee omgegaan wordt,

Gaan ze stevig in hun kracht staan,

Gaan ze zich verdedigen en soms zelfs wraak nemen.

Dus zo'n referentiekader heeft heel veel invloed en daar komen heel veel verschillende thema's bij elkaar.

En als je niet uitkijkt,

Kom je in een neerwaartse spiraal terecht.

Ik heb daarvoor ook cursus- en coachingmateriaal ontwikkeld voor ieder type een specifieke neerwaartse spiraal met allerlei thema's,

Referentiekades,

Valkuilen,

Maar ook voor ieder type een opwaartse spiraal.

Kwaliteiten,

Dat wat zij brengen in deze wereld,

Dat waarin zij van waarde zijn,

Zonder dat ze zich daar bewust van zijn.

En die opwaartse en neerwaartse spiraal heb ik op papier gezet en is te koop bij het Zelfkennislab.

Daarnaast heb ik er in het kort meditaties van ingesproken,

Die beschikbaar zijn in dit platform.

Dus ik zou zeggen,

Als je daar benieuwd naar bent,

Kun je per type die meditaties beluisteren.

Het laatste type,

Waarvan we de referentiebril bekijken,

Is type 9.

En type 9,

Die zijn wat trager,

Omdat ze een bril op hebben van zelfveronachtzaming.

Dus dat kun je zien als te weinig opkomen voor hun eigen behoefte,

Voor hun eigen mening,

Voor dat wat zij willen en nodig hebben.

Ze bagataliseren zichzelf als in de valkuil schieten,

Terwijl de kwaliteit heeft van bescheidenheid,

Van zichzelf niet op de voorgrond zetten.

Dat zijn allemaal referentiekades.

En daar past een bril bij van tevreden naar de wereld kijken,

Vriendelijk zijn.

En ook genuanceerd die grijs tinten zien tussen dat zwart-witte van bijvoorbeeld die type 8.

Dan voel je dat dat in die communicatie tussen type 9 en type 8 een groot verschil is.

Dat je denkt in nuances en dat je graag die nuanceringen benoemd wil hebben,

Of dat je denkt die grote stappen snel thuis in zwart-wit communiceren van die 8.

En dat komt allemaal voort uit die onbewuste bril die je op hebt.

En type 9 is ook vrij kalm vanuit zichzelf,

Rustig en gewoontige trouw.

En die bril komt voort uit een onopvallend willen zijn.

En het kan zijn dat type 9 daardoor gaat versmelten met die ander en de behoefte van anderen dus heel goed aanvoelt.

Ook dit patroon vindt op een bewust en een onbewust niveau plaats.

En op het moment dat type 9 zich bewuster wordt van waar ze gaan generaliseren en waar ze de bril op hebben van meebewegen,

Om die anderen niet te willen confronteren,

Dan kunnen ze meer in hun kracht gaan staan als ze bewuster daarvan worden.

En dat brengt hen ook meer comfort om wel af en toe voor zichzelf op te kunnen komen.

Dus wat het je oplevert om de referentiekades bewust te hebben,

Is dat je niet een eenzijdige Enneagam type bril op hebt,

Maar dat je ook af en toe,

Op een dag of in een situatie,

De bril van een andere type kunt lenen.

Dus dat je in gedrag wat van die andere types nabootst.

Dus ik kan vanuit mijn type af en toe de bril van type 8 lenen,

Zodat ik daadkrachtig kan zijn.

Of ik kan de bril van type 4 lenen,

Waardoor ik beter naar mijn emoties en gevoel kan kijken.

Of ik kan beter door de bril van type 1 kijken,

Waarin ik de detail en precisie aanga en dingen af kan maken.

En ik leen dan graag die type brillen,

Omdat ik mijn eigen type aan kan vullen,

Mijn eigen persoonlijkheid,

Die net als die van ieder ander eenzijdig van aard is,

Dat ik die meerzijdig maak en dat ik mijn gedrag af kan stemmen op wat de situatie nodig heeft,

Wat de ander nodig heeft en wat ik zelf nodig heb.

En dan is mijn dag meer in balans.

Nou gun ik jou ook evenwicht en balans in de dag.

En ik gun jou dat je af en toe je referentiekader bewust bent,

Dat op de eerste plaats,

Dat je die thema's los kunt laten,

Daar waar ze niet nodig zijn,

Daar waar ze automatisch worden en dat het een verslaving is,

Een neiging die niet past in de situatie.

En ik gun je dat je die andere kanten ziet van een medaille,

Dat je die andere referentiekades gewaar kunt zijn in jezelf.

Wil je daar meer over weten,

Dan ben je altijd van harte welkom om je referentiekade tot in de detail te onderzoeken in het Zelfkennislab tijdens een type-interview,

Individueel.

Dat kan online of fysiek.

Voor nu heb ik je in ieder geval heel veel informatie meegegeven vanuit verschillende thema's van referentiekades en hoe het is om zo'n bril op te hebben,

Wat de consequenties daarvan zijn in communicatie met collega's,

Ega's of buren,

Vrienden.

Ik hoop dat het je heeft kunnen boeien en dat je ergens een inzicht kreeg.

Dat is een thema waardoor ik vaak naar de wereld kijk en dan zou je dat al stap voor stap meer kunnen ontspannen en loslaten waar wenselijk en waar nodig.

Ik wens jou een evenwichtige dag toe en hoop tot de volgende keer.

Dank voor je aandacht.

Tot ziens.