Open Gewaarzijn naar Samatha naar Vipassana

Mijn naam is Gerjan en ik begeleid je bij deze meditatie.

Ik wil beginnen met een oefening of een meditatie gericht op meer ruime mind,

Open mind,

Open gewaarschijn.

Van daaruit overgaan naar Samatha en vervolgens naar Vipassana meditatie.

Samatha,

Dat doe ik heel bewust,

Want Samatha,

Uiteindelijk als je tot diepe Samatha komt,

Dan ervaar je veel ruimte,

Lichtheid,

Openheid,

Terwijl mensen beginnen met Samatha meditatie nog altijd in zijn neiging hebben om met een hele vernouwde mind te beginnen,

Een beetje gespannen,

Beklemmende mind.

Daarom begin ik nu juist eerst met een oefening of meditatie gericht op die ruimte,

Om eigenlijk al vanuit die lichtheid en vanuit die openheid te beginnen met Samatha.

En als die mind dan verder tot verstilling komt of tot verheldering,

Om van daaruit dan over te gaan naar Vipassana of ook wel inzicht meditatie.

Hoog je uit,

Ogen te sluiten,

Als je het prettiger vindt mag je ze geopend houden en om in een bevorderlijke houding te komen zitten,

Zoveel mogelijk rechtop en toch ook ontspannen.

Neem de tijd om de zithouding te verfijnen.

Elk detail speelt mee in het lichaam,

Dus elk detail van je houding.

Het heeft vaak veel meer invloed op het meditatieproces dan de meeste mensen in de gaten hebben.

Eventueel kun je op een inademing eens je schouders omhoog optrekken en op uitademing achteren en beneden laten zakken,

Waardoor het bosgebied zich zo opent,

Het hartgebied.

Het kin kun je een klein beetje richting het bosgebied laten wijzen,

Waardoor de nek meer in verlengde van de wervelkolom komt en de kruin zich zo opricht richting het plafond.

En dan kun je voor jezelf nagaan hoe je de handen neerlegt.

Handpalmen naar boven op je schoot,

Handpalmen naar beneden op je bovenbenen,

Handen in je schoot.

En onderzoek wat daarbij op dit moment het meest passend is.

En dan kun je voor jezelf nagaan of je misschien nog iets meer voorhoven of juist iets meer achterhoven moet hellen.

En dan kun je voor jezelf nagaan of er misschien nog spanningen zitten in het lichaam die door deze op te merken misschien nog tot verdere ontspanning kunnen komen.

Misschien in de benen,

Het gebied van de buik,

De onderrug,

Of je schouders misschien nog iets verder kunnen ontspannen,

Of je kaken van slot zijn.

Je gezicht zoveel mogelijk zacht en vooral ook het gebied rondom de ogen en de slapen.

Onderzoek voor jezelf of je misschien op iedere uitademing en op bepaalde delen van het lichaam zachter kunt maken.

En misschien wel de algehele ervaring zachter kunt maken op de uitademing.

Je kunt zo bewust zijn van het lichaam op de inademing.

Hij voelt het lichaam zover als dat mogelijk is in zijn totaliteit.

En ontspan het lichaam op de uitademing.

Dus kunnen we de uitademing gebruiken om het lichaam tot rust te brengen en daarmee ook de mind.

En dan heb ik de intentie om het lichaam zo stil mogelijk te houden,

Zo min mogelijk te verzitten.

Om zo ook de mind zoveel mogelijk te verstillen.

En zo bewust van het lichaam op het ritme van de adem.

En dan noog je uit om de adem wat te verlengen,

Zowel de inademing als de uitademing langer te maken,

Zonder heel diep te gaan ademen.

Dus vanuit een bepaalde lichtheid,

Zonder het heel intens te maken,

Zowel de inademing als de uitademing wat verlengen,

Terwijl je zo bewust blijft van het lichaam,

Van de sensaties.

En eventueel kun je hierbij een glimlach opzetten,

Het kan een fysieke glimlach zijn,

Het kan ook een innerlijke glimlach zijn,

Die misschien iets van de subtiele vreugde kan benadrukken van het helemaal aanwezig zijn in het huidige moment.

Uit de verhalen,

Uit de concepten,

Uit de identificaties,

Uit hoe dingen volgens jou zouden moeten zijn,

Simpelweg aanwezig bij de adem,

In samenhang met het lichaam.

Thich Nhat Hanh zei ook wel,

Present moment,

Wonderful moment.

We verlengen zo de adem en dan noog je uit om je voor te stellen dat je in- en uitademt via de huid van je hele lichaam.

En dat als het ware op een inademing lucht via de huid van het lichaam naar binnen stroomt.

En op een uitademing lucht via de huid van het lichaam weer naar buiten stroomt.

In plaats van lucht kun je het ook misschien ervaren of zien als energie.

Op een inademing stroomt er dan energie van buiten naar binnen en op een uitademing van binnen weer naar buiten.

En laat het hele lichaam meedoen,

Onderzijde,

Voorzijde,

Achterzijde,

Maar ook het hoofd van het lichaam naar boven.

Met vertraagde adem,

Met een innerlijke glimlach,

Misschien wel een fysieke glimlach,

Opmerkzaam op die energie stroom van binnen naar buiten en van buiten weer naar binnen.

En het kan zijn dat die grens tussen binnen en buiten wat minder duidelijk wordt of zelfs wel helemaal wegvalt.

Het hele idee van lichaam misschien wel wegvalt.

Maar dat er als het ware een open ruimte is waarin je die stroom van sensaties ervaart.

Misschien kun je het zien als een open ruimte,

Oneindige ruimte,

Grenzenloos,

Waarin al die sensaties worden ervaren,

Die stroom,

Die bewegelijkheid aan sensaties.

In plaats van oneindige ruimte kun je het ook zien als leegte,

Stilte,

Gewaarzijn of bewustzijn.

Nog uit om de adem niet verder te beïnvloeden,

Deze autonoom te laten verlopen en vanuit die open ruimte bewust te zijn van het reizen en daden van de buik of althans de sensaties die je rondom dat gebied kunt waarnemen.

Maar zonder de aandacht te vernauwen.

Als je houdt de mind ruim,

Aandacht ruim,

Je bent je bewust van dat stipje in die oneindige ruimte.

Een stukje stipje van de buikademhaling,

Zonder het te ervaren als buik,

Als voorbij het concept buik.

Vanuit die open ruimte,

Vanuit het open gewaarzijn,

Bewust van dat stipje waar je die sensaties kunt ervaren,

Opmerken.

De uitnodiging is om daar helemaal bij aanwezig te zijn en te blijven.

In mijn begeleiding gebruik ik natuurlijk woorden,

Zoals buik of stipje of sensaties.

Maar de uitnodiging is om het te ervaren,

Voorbij die woorden,

De mind zal altijd iets interpreteren.

Maar de uitnodiging is om dat ook te zien voor wat het is,

Enkel gedachten of geluiden.

Terwijl je de aandacht laat rusten bij dat stipje,

Bij die sensaties,

In die open ruimte.

Terwijl je met je aandacht bij het stipje aanwezig bent,

Er komen ook allerlei andere verschijnselen voorbij in dat open gewaarzijn.

Daar hoef je niets mee,

Zoals gedachten,

Beelden,

Misschien andere sensaties op andere plekken.

Laat die allemaal komen en gaan.

Terwijl je met je aandacht vanuit die openheid opmerkzaam blijft op de sensaties rondom dat stipje.

Vanuit die open ruimte,

Bewust van die sensaties rondom het buikgebied.

Mocht je afdwalen,

Je merkt het op,

Dan kom je weer met aandacht vanuit die open ruimte,

Bij die sensaties rondom dat stipje,

Met lichtheid,

Met vriendelijkheid.

Als we een goede relatie ontwikkelen met ons meditatieobject,

En als het daar aangenaam vertoeven is,

Dan heeft de mind ook minder de neiging om af te dwalen.

Dus vandaar die innerlijke glimlach,

Of misschien ook wel de uiterlijke glimlach,

Om de vreugde te ervaren van het aanwezig zijn bij het object,

Uit de verhalen,

Uit de concepten in het huidige moment.

En tevens staat die glimlach ook voor de vriendelijke houding van wat zich aandient.

Dus ook als we regelmatig afdwalen,

Daar niet over geërgerd raken,

Het zien als onderdeel van het proces.

En telkens opnieuw met lichtheid en vriendelijkheid kunnen we zo weer terugkomen bij het meditatieobject.

En dan nog een keer uit om over te gaan naar de Vipassana meditatievorm.

Wat zou ik willen zeggen,

Dat je heel aandachtig bent op de verschijnselen zoals die komen en gaan.

En datgene wat op de voorgrond aanwezig is.

In dit geval gebruiken we dan wel concepten om ons uiteindelijk te bevrijden van die concepten,

Om die concepten te doorzien.

En dat doen we door datgene wat op de voorgrond is,

Te benoemen.

En misschien dat mijn stem nu bijvoorbeeld op de voorgrond aanwezig is,

Dan kun je dat benoemen als geluid,

Geluid.

En als dan iets anders op de voorgrond komt,

Bijvoorbeeld een gedachte,

Dan kun je het benoemen als gedachte,

Gedachte.

Of als je bepaalde sensaties opmerkt in het lichaam,

Kun je het benoemen als sensaties.

En als het prettig voelt als prettig,

Als het onprettig voelt als onprettig.

Als er beelden komen als beelden,

Zo kun je zo benoemen datgene wat op de voorgrond aanwezig is.

En ja,

Het is vooral opmerkzaam te zijn op de veranderlijkheid,

Want ieder moment het weer verandert.

Ieder moment is veranderlijk en vergankelijk.

En opmerkzaam op het voorwaardelijk bestaan.

Ieder nieuw moment wordt geboren uit het voortgaande moment,

Dat alles wat daaraan vooraf is gegaan.

Het is niet persoonlijk,

Het is enkel de uitkomst van het voorafgaande.

Om zo ook inzicht te krijgen in het voorwaardelijk en afhankelijk bestaan van de dingen.

Niets is afgescheiden.

Uitnodiging om nergens aan vast te houden,

Nergens naar uit te rijken,

Niets weg te duwen.

Maar eigenlijk vanuit die open ruimte opmerkzaam te zijn op alle verschijnselen die komen en gaan en dan met name datgene wat op de voorgrond is benoemen en opmerken hoe dat telkens verandert en een voorwaardelijk bestaan heeft.

Als er niets op de voorgrond aanwezig is of als het teveel wordt aan sensaties,

Aan verschijnselen,

Dan kun je altijd terugkomen bij het reizen en dalen van de buik.

Dan kun je de buikademhaling als meditatieobject nemen en dat benoemen als reizen en dalen,

Totdat dan iets anders weer sterk op de voorgrond komt,

Dan wordt dat die nieuwe meditatieobject weer.

Svipasvinaar vraagt om een nieuwsgierige onderzoekende houding naar de directe ervaring,

Onderzoek naar de ware aard van de natuur en dat is niet zozeer een mentaal onderzoek,

Maar meer het onderscheid maken tussen wat zich aandient zonder je mee te identificeren,

Zonder de verhalen in te gaan,

Maar het is meer een direct inzicht dat tot je komt,

Meer een intuïtief weten.

En daarbij is het behulpzaam als je al wel kennis hebt van datgene wat je tegenkomt zodat je het kunt herkennen.

En die kennis kun je opdoen door studie,

Reflectie,

Maar ook door meditatie,

Dus door gewoon vaak te mediteren,

Ontwikkel je inzichten,

Verdiep je die inzichten.

De uitnodiging is dan ook om te verdiepen in de Dhamma,

Te reflecteren daarop,

Hoe kom je dat tegen in het dagelijks leven en in de meditatie.

En door met regelmaat te mediteren,

Je meditatiebeoefening te blijven verdiepen,

Dat deze meditatie ten goede mag komen van jezelf,

De mensen om je heen en uiteindelijk alle wezens.

En vanuit de wens dat alle wezens gelukkig mogen zijn,

Tot bevrijding mogen komen.