4 materiële elementen - Satipatthana Contemplatie Meditatie

Satipatthana contemplatie-meditatie gericht op de vier materiële elementen: aarde, water, lucht en vuur.

- Het aarde-element is ervaarbaar als hardheid, zachtheid of druk.
- Het water-element als natheid, stroming, plakkerigheid of cohesie (dat wat alles bij elkaar houdt).
- Het lucht-element als beweging, spanning en veranderingen in druk.
- Het vuur-element als warmte, kou en temperatuurverschillen.

Met deze contemplatie op de materiële elementen ontwikkelen we inzicht in de ultieme werkelijkheid van veranderlijke en onbestendige aard voorbij het conventionele concept lichaam.

De Satipatthana Sutta wordt vaak als basis gebruikt bij verschillende contemplatie en meditatievormen, waaronder ook de vipassana meditatie methode van Mahasi Sayadaw. Waarbij in Vipassana meditatie je niet een afgebakend veld van opmerkzaamheid uitkiest, doen we dit wel bij deze specifieke satipatthana contemplatie meditaties.

Transcript

Mijn naam is Gerjan en ik begeleid je bij deze meditatie gericht op de vier materiële elementen.

Het is gebaseerd op de Satipatthana-sutta,

Het sutta van de vier velden van aandacht.

En dit is specifiek het onderdeel van de materiële elementen binnen het lichaam.

Dus het is een meditatie gericht op het veldlichaam,

Maar juist om voorbij het concept,

Het idee van ik heb een lichaam of er is een lichaam te komen.

Het is een samenstelling,

Een concept,

Het onderdeel van de conventionele werkelijkheid.

En deze meditatie is gericht op meer inzicht in de ultieme werkelijkheid.

En voorbij datgene te komen van wat de mind ervan maakt.

Kijk nog je ogen uit om de ogen te sluiten.

En de tijd te nemen om in de zithouding aan te komen.

Zoveel mogelijk rechtop en toch ook ontspannen.

Je kunt zo eerst nagaan hoe je erbij zit.

Zijn er bepaalde hindernissen aanwezig als bijvoorbeeld onrust of slaperigheid,

Iets van onvrede of afkeer of juist iets van iets willen grijpen of ergens aan vast willen houden.

Zijn er juist bepaalde kwaliteiten aanwezig,

Zoals aandachtigheid,

Energie of vreugde,

Concentratie.

Dit herkennen,

Dit weten,

Kan al de voorwaarden scheppen om bepaalde hindernissen te verminderen.

Of als bepaalde kwaliteiten al aanwezig zijn,

Om die meer tot uiting te laten komen,

Meer aanwezig te laten zijn.

Zonder iets te forceren,

Bewust van,

Zijn er bepaalde hindernissen aanwezig of juist bepaalde kwaliteiten aanwezig.

Terwijl je tegelijkertijd ook zo bewust bent van het lichaam,

In samenhang met de adem.

Dan rug je uit om de aandacht helemaal bij het lichaam te laten rusten,

Bewust van de sensaties en bewegingen in het lichaam,

Die zo veranderen op het ritme van de adem.

Dan zou je de adem gebruiken om helemaal aanwezig te zijn bij het lichaam.

En zowel het lichaam als de mind verder tot ontspanning te brengen.

Het lichaam kalmeren,

De mind verstillen.

Misschien kun je ook opmerken dat er iets is,

Dat het aangenaam is om zo te verblijven bij het lichaam en de adem,

In het heilige moment.

Uit de verhalen van de toekomst,

Uit de verhalen van het verleden,

Helemaal aanwezig in het nu,

Bij het lichaam,

Bij de adem,

Iets van contentment,

Een aangename tevredenheid in het heilige moment.

Aangenaam verblijven bij het lichaam,

Bij de adem,

Terwijl je zo bewust bent van de sensaties en de beweging.

Dan gaan we nu verder met de beschouwing van de vier materiële elementen,

Terwijl je in samenhang met de adem aanwezig blijft bij het lichaam.

Met de beschouwing van de elementen verfijnen we de ervaring van het lichaam nog verder,

Ontleden we het lichaam verder en ontdekken we onder andere inzicht in de veranderlijke en onbestendige aard,

Voorbij het conventionele concept van lichaam of arm of been of buik.

En terwijl je zo aanwezig bent bij het lichaam,

Bij de adem,

Dan kun je vier materiële elementen opmerken,

Aarde,

Water,

Vuur en lucht.

Het ademelement kun je opmerken als hardheid,

Zachtheid of druk.

Waterelement als natheid of plakkerigheid.

Stroming of cohesie,

Cohesie is dat wat zorgt dat alles bij elkaar blijft,

Bij elkaar toegetrokken wordt.

Het luchtelement kun je opmerken als beweging,

Veranderingen in druk en spanningen.

Het vuurelement als warmte,

Kou en allerlei temperatuurverschillen.

Het lichaam bestaat niet op zichzelf.

Het idee kun je vaak hebben,

Maar het heeft een voorwaken afhankelijk bestaan in voortdurende relatie met de wereld.

Het aardelement is afhankelijk van voeding van buitenaf wordt opgenomen en ook weer losgelaten.

Het waterelement binnen het lichaam is ook weer afhankelijk van het waterelement buiten het lichaam,

Zoals drinken,

Stroming en vocht,

Wat voortdurend in beweging is.

Het vuurelement in het lichaam is ook weer afhankelijk van het vuurelement buiten het lichaam,

Zoals zonlicht,

Warmte of juist en verdurende proces van opwarmen en afkoelen.

Het luchtelement in het lichaam is afhankelijk van het luchtelement buiten het lichaam,

Zoals adem,

Zuurstof,

Een bepaalde beweging die komt en gaat.

Dus datgene wat we lichaam noemen,

Bestaat uit uitwisseling van binnen en buiten.

Het is niet afgescheiden,

Het is niet iets zelfstandigs.

Zo kun je met aandacht bij het lichaam zijn,

En vooral bewust van die vier materiële elementen.

Ze verschijnen en verdwijnen allemaal,

Zonder iets van een ik,

Of zonder dat het iets van jou is.

Het is komen en gaan van verschijnselen.

Dan beginnen we met aandacht voor het aardelement.

Het aardelement is dus aanneembaar als vastheid,

Hardheid of zachtheid.

Misschien kun je vastheid ervaren waar de voeten of benen contact maken met de ondergrond,

Of de zitpotjes met het kussen,

De mat.

Misschien wordt op andere plekken juist bepaalde zachtheid ervaren,

Lichtere sensaties.

Zo kun je met iedere inademing en iedere uitademing zelf nagaan wat er aan vastheid wordt waargenomen in het lichaam.

Dat kun je benoemen als aarde.

Aarde.

Het is niet als lichaam of als voet.

Maar verder,

Voorbij die concepten.

Hoe ervaar je het in de directe ervaring?

Die hardheid,

Zachtheid,

Kun je eens benoemen als aarde.

Aarde.

De mind heeft een neiging om alles in concepten te vangen,

Iets vaststaand te maken wat niet vaststaand en afgebakend is.

Met deze meditatie op de elementen gaan we voorbij aan die concepten,

Dat wat de mind ervan maakt.

Zo kunnen we nu opmerkzaam zijn op het water-element.

Het water-element kun je opmerken als vloeibaarheid en samenhang,

Cohesie.

Je kunt zo bewust van de adem,

Bewust van het lichaam nagaan waar in het lichaam stroming of samenhang wordt waargenomen.

Het water-element is overal in het lichaam aanwezig,

Maar niet overal even goed opmerkbaar.

Maar het is vooral goed waarneembaar in de mond,

Als speeksel of vochtigheid.

Maar dat zijn ook weer concepten,

Woorden die we er overheen plakken.

De uitnodiging is om het nu te benoemen als element water,

In de vorm van water,

Water.

Natuurlijk is dat ook nog weer een concept,

Een bepaald labeltje wat we over de ervaring heen plakken.

Maar we proberen zover mogelijk te ontleden,

Tot de vier elementen,

In dit geval heel gericht op het element water.

We merken op hoe dingen worden samengehouden,

We merken op bepaalde vloeibaarheid en vochtigheid.

We noemen het als het element water.

Zo kun je ook gericht opmerkzaam zijn op het lucht-element.

Het lucht-element is ook overal in het lichaam aanwezig.

Ook weer niet overal op te merken,

Maar waar je het opmerkt wordt het vaak ervaren als beweging of veranderingen in druk en spanningen.

Je kunt met iedere inademing en iedere uitademing nagaan waar beweging wordt waargenomen in het lichaam.

Er is niet zozeer bewust van lucht als meditatieobject of als hetgeen wat wordt opgemerkt,

Maar de beweging zelf.

Dat kun je dan ook noemen als lucht-lucht.

Zoveel mogelijk uit de concepten en bewust van het element lucht.

Zo kun je ook opmerkzaam zijn op het vuur-element.

Ook het vuur-element is overal in het lichaam aanwezig en vaak op te merken al in de vorm van temperatuur,

Zoals warmte of koelte.

Je kunt met iedere inademing,

Met iedere uitademing,

Nagaan of bepaalde schommelingen aanneembaar zijn in de temperatuur.

Dat er misschien bepaalde verschillen in temperatuur worden opgemerkt in de verschillende delen van het lichaam.

En dat wat wordt opgemerkt als temperatuur kun je dus benoemen als vuur-vuur.

Je kunt zo opmerkzaam zijn op de vier materiële elementen,

Zoals zich die uitdrukken voorbij het concept als lichaam,

Buik,

Voet.

En er is geen ik in die elementen te vinden.

Er is niet iemand die die elementen toebehoort.

Ook woorden aarde,

Lucht,

Water,

Vuur zijn nog verwijzingen,

Niet wat er werkelijk wordt waangenomen.

Zo zou je nog verder kunnen gaan met deze meditatie,

Waarbij je het hele lichaam als meditatieobject neemt en vooral opmerkzaam bent op de uitingen van de elementen als hardheid,

Zachtheid,

Warmte,

Kou,

Beweging,

Natheid,

Zonder van tevoren bewust te richten op één type element.

Je kunt voor jezelf bepalen hoe je dat benoemt.

Mijn uitnodiging is om het zoveel mogelijk te benoemen binnen de vier materiële elementen.

Je zou zo vandaag een aantal keren bewust de concepten,

Als je bewust bent van het lichaam,

Verder te ontleden tot de vier materiële elementen.

Dus in plaats van ik ben gespannen,

Er is gespannenheid,

Maar dan ook van hoe trekt die gespannenheid zich uit in de vorm van druk,

Temperatuur,

Wat kun je daarin waarnemen binnen de vier elementen.

Dus ook niet ik loop,

Maar er is beweging en wat kun je daarin waarnemen tijdens het lopen.

Beweging,

Bepaalde hardheid,

Drukverschillen,

Dus wat is er in de directe ervaring waar te nemen.