ฝึกวางจิต เมื่อทำสมาธิ ด้วยอานาปานสติ, 28นาที

การเจริญอานาปานสติคือเอาจิตไปไว้กับลมหายใจ
แล้วต่อมากลับกลายเป็นจิตไปอยู่กับรู้ผู้รู้ลมหายใจ มีคำอธิบายอย่างไร?

ภิกษุทั้งหลาย ! อานาปานสติ อันบุคคลเจริญแล้วอย่างไรทำให้มากแล้วอย่างไร จึงทำสติปัฏฐานทั้งสี่ให้บริบูรณ์ได้ ?

หมวดกายานุปัสสนา
ภิกษุทั้งหลาย ! สมัยใด ภิกษุเมื่อหายใจเข้ายาว ก็รู้ชัดว่าเราหายใจเข้ายาว,
เมื่อหายใจ ออกยาว ก็รู้ชัดว่าเราหายใจออกยาว;
เมื่อหายใจเข้าสั้น ก็รู้ชัดว่าเราหายใจเข้าสั้น,
เมื่อหายใจ ออกสั้น ก็รู้ชัดว่าเราหายใจออกสั้น;

ย่อมทำการฝึกหัดศึกษาว่า
“เราเป็นผู้รู้พร้อมเฉพาะซึ่งกายทั้งปวง หายใจเข้า”,
ว่า “เราเป็นผู้รู้พร้อมเฉพาะซึ่งกายทั้งปวง หายใจออก”;

ย่อมทำการฝึกหัดศึกษาว่า “เราเป็นผู้ทำกายสังขารให้รำงับ หายใจเข้า”,
ว่า “เราเป็นผู้ทำกายสังขารให้รำงับ หายใจออก”;

ภิกษุทั้งหลาย ! สมัยนั้น
ภิกษุนั้นชื่อว่า เป็นผู้เห็นกายในกายอยู่เป็นประจำ
มีความเพียรเผากิเลส มีสัมปชัญญะ มีสติ นำอภิชฌาและโทมนัสในโลกออกเสียได้.

ลิงค์อธิบายโดยละเอียด
http://faq.watnapp.com/practice/85-old-practice/151-01-02-0008

Transcript

สัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสัมภาธิการสทำความรู้พร้อมเฉพาะซึ่งกายทั้งปวง หายใจเข้าทำความรู้พร้อมเฉพาะซึ่งกายทั้งปวง หายใจออกทำกายสังขารให้ลำนับอยู่ หายใจเข้าทำกายสังขารให้ลำนับอยู่ หายใจออกธรรมชาติของจิตเมื่อเกิดแล้วก็จะดับไปเหมือนที่พระองค์ตรัสว่าภิกษุทั้งหลายสิ่งที่เรียกกันว่าจิตบ้าง มะโนบ้าง วิญญาณบ้างนั้นดวงหนึ่งเกิดขึ้น ดวงหนึ่งดับไป ตลอดวัน ตลอดคืนจิตที่มารู้อยู่กับพร้อมหายใจ เมื่อรู้แล้วก็จะดับไปเราจึงรู้สึกว่าจิตมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาเพราะจิตจะเกิดดับ เกิดดับตลอดเวลาดับจากลมหายใจ มันก็จะไปกอบที่อารมณ์อื่นต่อเพราะว่าตัณหาคือความอยากในการแสวงหาอารมณ์หน้าที่เราคือดึงจิตกลับมาอยู่ที่ลมหายใจเหมือนเดิมกลับมาที่สาวเคื่นสาวหลักธรรมชาติจิตก็จะเกิดดับเปลี่ยนแปลงไปของมันหน้าที่เราคือลักความเพลินอย่าให้จิตเพลินไปกับอารมณ์ แล้วกลับมาลุลมหายใจเหมือนเดิมด้วยการกระทำเท่านี้ จะเป็นเหตุให้เราเห็นกระบวนการทำงานของธรรมชาติทั้งหมดจะรู้จักว่าจิตเป็นยังไงเกิดดับตลอด จะรู้ว่าจิตเกิดแล้ว ไปตั้งอศัยในอะไรบ้างตั้งอศัยในลมหายใจบ้างเวทนาบ้าง สัญญาบ้าง สังขารบ้างพระศาสดาเปรียบเหมือนบุรุษจับสัตว์หกชนิดมาผูกด้วยเชื้อกเหนียวแล้วมัดรวมเข้ากับสาวเคื่นสาวหลักอันมั่นคงจับมูกจับจระเข้จับนกจับสุนัก สุนักจิ้งจอกจับลิ่งพอปล่อยไปแล้ว สัตว์ทั้งหกตัวก็จะยื้อยุติฉุดกันไป เข้าที่หากินที่อาศัยของตนมูกจะเข้าจอมปลวก จระเข้จะลงน้ำ นกจะบินขึ้นไปในอากาศ สุนักจะเข้าบ้านสุนักจิ้งจอกจะไปป่า ชาลิ่งจะไปป่าเมื่อมันยื้อยุติฉุดกันไปอย่างนี้ จนในที่สุดมันก็หมดแรงสัตว์ทั้งหกชนิดจะมานั่งเจ้านอนเจ้าอยู่ที่เศร้าเขือนเศร้าหลัก นี้ฉันใด กายคตาตาสติก็เหมือนกันฉันนั้นพระองค์ให้เราเอาจิตผูกไว้กับกายของเรา อาศัยกาย เป็นเศร้าเขือนเศร้าหลักพระองค์ให้เราอาศัยกาย เปรียบเหมือนยานผานะ ดุดเครื่องนำไป กระทำให้เป็นของที่อาศัยได้เพียรตั้งไว้เนือง ๆ เพียรเสริมสร้างโดยรอบคอบ เพียรปลาลบสมัมเสมอด้วยดีเวลาได้เราต้องการให้จิตเราสงบ เพราะความฟุ้งซ่าน ความคิดมันเยอะมากมายในจิตก็ให้กลับมารู้ลมหายใจที่ไหลเข้าไหลออกถ้าเราไม่ฝึกทำ ตลอดสังสารวัติ จิตมันก็จะฟุ้งซ่านอย่างเนี้ยไปเรื่อย ๆเราต้องใช้ความเพียร ความพยามความเพียรตัวนี้ พระองค์ก็ให้ทำพอดีพระองค์เปรียบเหมือนการจับนกด้วยมือ บีบแรงไปนกตาย จับหลวมไปนกบุตรมือ ให้จับพอดี ๆ คือให้เราวางจิตพอดี ๆ นั่นเองอย่าตั้งใจมากเกินไป อย่าตั้งใจน้อยเกินไปพระองค์จัดกับภิษุทั้งหลายว่าผู้ที่ไม่อดทน ต่อรูป ต่อเสียง ต่อกลิ่น ต่อรส ต่อสัมผัสทางกาย หรือทำอารมณ์ เป็นผู้ไม่ควรได้มา ซึ่ง สัมมาสมาธิโดยพื้นฐานเราต้องอดทน ต่อรูปเสียงกินรสที่มากระทบตามันจะฉุดเอาภิษุไปหารูปที่น่าพอใจรูปที่ไม่น่าพอใจ ก็เป็นสิ่งที่เธอรู้สึกอึดอัดขยะแขยงหูจะฉุดเอาภิษุไปหาเสียงที่น่าฟังเสียงที่ไม่น่าฟัง ก็เป็นสิ่งที่เธอรู้สึกอึดอัดขยะแขยงจมูกจะฉุดเอาภิษุไปหากลิ่นที่น่าสูดดมกลิ่นที่ไม่น่าสูดดม ก็เป็นสิ่งที่เธอรู้สึกอึดอัดขยะแขยงในทุกๆ อายตนะ มันจะฉุดเราลากต่อไป ให้เราไปสนใจสิ่งนั้นๆสัตว์ทั้งหลาย จึงติดข้องอยู่ในสังสารวัติ หลุดออกมาไม่ได้เพราะความเปลิ้น เพราะความพอใจ ในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส และธรรมอารมณ์ทั้งหลายพระผู้มีพระพาคเจ้าให้ใจของเราหยุดคิด หยุดนึกเรื่องใดๆทำความรู้สึกอยู่กับลมที่หลายเข้าหลายออกเฉยๆเพราะการที่เราคิดนึกเรื่องใดๆ นั้นเป็นเหตุให้พบ คือสถานที่เกิดของจิตปรากฏขึ้นแล้วและเมื่อพบปรากฏขึ้น จะเป็นเหตุให้ชาติ การเกิด หรือการผูกจิตติดกับอารมณ์หรือความเจริญงอกกามไพบูรณ์ของวิญญาณปรากฏขึ้น ซึ่งจะตามมาด้วยฉลาและมรณะภิกษุทั้งหลาย! ถ้าบุคคลคิดถึงสิ่งใด ดำริตถึงสิ่งใด หรือมีจิตฝั่ง หรือปักลงไปในสิ่งใดสิ่งหนึ่งอยู่ สิ่งนั้นย่อมเป็นอารมณ์เพื่อการตั้งอยู่ของวิญญาณเมื่อวิญญาณตั้งขึ้นเฉพาะแล้ว เจริญงอกกามแล้ว การบังเกิดขึ้นแห่งพบใหม่ต่อไปย่อมมีการที่เราคิดแม้นิดหนึ่งภายในจิต นั่นเป็นการบังเกิดขึ้นแห่งพบพระองค์ตรัสว่าพรหมจรรย์นี้เป็นไปเพื่อการละขาดซึ่งพบ ทำอย่างไรพบภายในจิตของเราจะหมดไปพระองค์ให้ละชาติ ให้ละพบ เพื่อเข้าไปดับเหตุ อันจะนำไปสู่ฉลาและมรณะ ความแก่และความตายนั้นเองภิกษุทั้งหลาย! อานาปานสติสมาธินี้แล อันบุคคลเจริญกระทำให้มาก ย่อมมีผลใหญ่ มีอนิสงส์ใหญ่ผลที่เขาหวังได้สองอย่าง คือ อาหลันทะผลในทิฏฐธรรม หรืออนาคามิผล เมื่ออุปฐิยังเหลืออยู่การเจริญอานาปานสตินั้น ผลที่หวังได้ในปัจจิวัล พระองค์ตรัสว่า คือความเป็นพระอาหลาน หรือพระอนาคามิบุคคลนักรองค์ตรัสว่า การเจริญอานาปานสตินั้น แม้กระทำชั่วการเพียงลัดนิ้วมือ ก็กล่าวว่าเป็นผู้ไม่เหือนห่างจากชาญ ได้ทำตามคำสอนพระศาสดาถ้าภิกษุเจริญอานาปานสติ แม้ชั่วการเพียงลัดนิ้วมือ เรากล่าวว่า เป็นผู้ไม่เหือนห่างจากชาญ ทำตามคำสอนของพระศาสดาปฏิบัติตามโอวาท ไม่ฉันบินตบาตของเจ้าแว่นแค้นเปล่า จะป่วยกล่าวไปใหญ่ ถึงเมื่อกระทำให้มาก ซึ่งอานาปานสตินั้นเล่า ยิ่งเราทำมาก พระองค์ก็บอกว่า ยิ่งดียิ่งมีประโยชน์ แต่อย่างน้อยพระองค์ก็ขอแค่เวลาเพียงชั่วลัดนิ้วมือจะเห็นว่าบางครั้งบางคราว แม้แต่พระองค์ขอให้เรารู้ลมหายใจเพียงชั่วลัดนิ้วมือ กิเลสในจิตมันก็ไม่ค่อยยอม เพราะว่าตัณหามันจะลากเราไปคิดเรื่องนั้น ปรุงเรื่องนี้ ไปคิดเรื่องอดีตบ้าง ไปคิดเรื่องอนาคตบ้าง ไปรู้สึกพอใจไม่พอใจบ้างนี่คือสิ่งที่สัตว์ทั้งหลายติดข้องอยู่ พอใจอยู่ เพลิดเพลินอยู่ กับขันทั้งห้าเรามีความหลงว่าจิตเป็นเราแล้ว เรายังหลงในอารมณ์ที่จิตไปรู้ ว่าอารมณ์นั้นเป็นของเราอีกพวกเราทั้งหลายจึงเพลินอยู่กับความคิด ความนึก ความปรุง ความแต่ง ไม่อยู่กับปัจจุบัน ความทุกข์ก็เลยเกิดขึ้น พระผู้มีพระพาทเจ้าก็เลยสอนให้พวกเราวางจิตอยู่กับปัจจุบัน โดยอาศัยกายของเรา เป็นฐานที่ตั้งของจิต ตรงนี้แหละคืออริษัท ๔เมื่อเราตั้งจิตอยู่กับเสาเขินเสาหลักแล้ว สิ่งที่เราจะได้ก็คือ เราจะเห็นการเกิดขึ้น ความตั้งอยู่ และความดับไป การเห็นเกิดเห็นดับ คือสมุทัยกันิโรธ ก็คือการเห็นสัตว์จักรความจริงของโลกนั้นเอง เห็นอริษัท ๔ นั้นเองดังนั้นจริง ๆ แล้ว อริษัท ๔ ไม่ใช่เรื่องยาดที่จะเข้าไปเห็น แต่ที่ไม่เข้าไปเห็นเพราะหนึ่ง สัทธาไม่มี ไม่เห็นประโยชน์ ไม่เห็นโทษทุกภัยของความแก่เจ็บตาย ไม่เชื่อในการตัดสรู้ของพระทธาคต ขาดปัญญา ขาดสมาธิทั้งที่สิ่งเหล่านี้ มีพร้อมให้เราเห็นอยู่ตลอดเวลา อยู่ที่ใครเข้าไปสนใจหรือไม่เท่านั้น เพียงแค่เขาสร้างฉันทะความพอใจในการเข้าไปเห็น เข้าไปรู้ เข้าไปศึกษา เข้าไปประพฤติปฏิบัติ คน ๆ นั้นก็สามารถรู้แจ้งซึ่งศาจธรรมได้สิ่งเหล่านี้จึงรวมเรียกว่าอินศี ความอ่อนแห่งอินศีของบุคคลเหล่านั้น สัทธา วิริยะ สติ สมาธิและปัญญา ของเขามีกำลังน้อย พระองค์จึงเปรียบบุคคลทั้งหลาย เหมือนบัวสามเหล่า ตัดไว้กับพระอาชกุมานพระองค์ตรวจดูโลก ด้วยพุทธจักฆูแล้วได้เห็นสัตว์ทั้งหลายเป็นต่าง ๆ กัน มีทุลีในดวงตามากบ้าง น้อยบ้าง มีอินศีแก่กล้าบ้าง อินศีอ่อนบ้าง เปรียบเหมือนน้องบัวอุบล บัวพธุม บัวบุญทริกดอกบัวบางเหล่า เกิดแล้วในน้ำ จะเริ่นในน้ำ อันน้ำพยุงไว้ ยังจมอยู่ในน้ำ บางเหล่าเกิดแล้วในน้ำ จะเริ่นในน้ำ อันน้ำพยุงไว้ ตั้งอยู่เสมอพื้นน้ำ. บางเหล่าเกิดแล้วในน้ำ จะเริ่นในน้ำ อันน้ำพยุงไว้ โปรขึ้นพ้นน้ำ อันน้ำไม่ถูกแล้ว มีฉันใด ราชกุมาร เราได้เห็นสัตว์ทั้งหลาย เป็นต่าง ๆ กันฉันนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงจมติดอยู่ ค้องอยู่ในความทุกข์ในโลก หาทางออกไม่ได้ ตั้งที่สัตว์จะทำก็อยู่ติดตัวของเขา. ผู้ชี้แนะก็มีอยู่ หลวงทางก็มีอยู่ แต่สัตว์นั้นไม่เดินตาม ไม่เชื่อในการตัดสรู้ของพระผู้มีพระพาทเจ้า สัตว์เหล่านั้นก็เลยจมอยู่กับคองทุกข์ มีความทุกข์อยู่ร่ำไป ตั้งที่ไม่ชอบความทุกข์ อยากจะออกจากความทุกข์ แต่ก็ไม่เสวงหาหลวงทางแก้ทุกข์. พระองค์จึงบอกว่า สัตว์ทั้งหลาย เสวงหาสิ่งที่ยังไม่ประเสริฐ คนเราเมื่อเกิดมาแล้ว พระองค์ให้เสวงหาสิ่งที่ประเสริฐ คือความไม่ตาย อมตะธรรม อะไรเป็นสิ่งที่ไม่ประเสริฐ เป็นสิ่งที่มีความแก่ ความเจ็บ ความตาย ความเศร้าหมองโดยรอบด้านเป็นธรรมดา. พระองค์บอกว่า บุตร ภรรยา ค่าทาติ กรรมกร สัปศิลเงินทองต่าง ๆ แพ้แกะไก่ สุกร ช้างโค มาลา พวกนี้รวนเป็นสิ่งที่มีความแก่ ความเจ็บ ความตาย ความเศร้าหมองโดยรอบด้านเป็นธรรมดา. บุคคลพึงแสวงหานิพพาน คือความไม่ตาย. เราทั้งหลาย ทั้งที่เป็นผู้ที่มีความแก่ ความเจ็บ ความตาย เป็นธรรมดา ก็ยังมัวแสวงหาสิ่งที่มีความแก่ ความเจ็บ ความตาย มีความเศร้าหมองโดยรอบด้านเป็นธรรมดาอยู่นั่นเอง. สิ่งเหล่านี้จึงเป็นการแสวงหาที่ไม่ประเสริฐ. นักเวลาใด บุคคลนั้นได้มาเห็นตามที่เป็นจริง ซึ่งทุกขสัตว์ความทุกข์ในโลก บุคคลนั้นก็จะแสวงหาทางที่จะพ้นทุกข์ คืออริษัทศี แต่ความสำนึกในสัตว์ทั้งหลายนั้นมีไม่เท่ากัน. พระองค์เปรียบด้วยมาอาชาในสี่จำพวก พวกแรก เห็นเงาประตักก็วิ่งแล้ว พวกที่สอง ประตักต้องเข้าถึงขุมขนแล้วจึงวิ่ง พวกที่สาม ประตักเข้าถึงเนื้อจึงวิ่ง พวกที่สี่ ประตักเข้าถึงกระดูกแล้วจึงวิ่งคนบางคนในโลกนี้ก็เหมือนกัน ได้ยินเขาพูดเรื่องเกิดแก่เจ็บตาย ก็เฉยๆ ไม่รู้สึกอะไร เปรียบเหมือนมาพวกแรก พวกต่อต่อมา ต้องได้เห็น ถึงจะปฏิบัติ พวกต่อมา ยาดพี่น้อง คนรัก ต้องล้มป่วย แก่เจ็บตายเอง ถึงจะเริ่มปฏิบัติธรรมพวกสุดท้าย ประตักเข้าถึงกระดูก ก็คือตัวเอง ได้รับความทุกข์เจียนตายเอง เจ็บป่วย แสนสาหัส จึงจะเริ่มประพฤติปฏิบัติธรรมนี่คือบุคคลสีจำพวกในโลก ก็ให้เราพยายามเพียงอยู่กับลมหายใจ เข้าลมหายใจออก ความจิตสบายๆ ไม่ตั้งใจมากเกินไป หรือน้อยเกินไป เพียงรับรู้ความรู้สึกของลม ที่กำลังไหลเข้าไหลออกถ้าจิตหลุดไปคิดเรื่องอะไร ก็ให้ละความเพลิน ดึงกลับมาที่ลมหายใจอีกครั้งหนึ่งการที่เราไม่ค่อยได้ฝึก บางทีจะเป็นเรื่องที่ดูแล้วทำยาก แต่ถ้าเราไม่ฝึกทั้งชีวิตมันก็จะไม่ได้ถ้าเราได้ฝึกฝนไปเรื่อยๆ มันก็จะดีขึ้นทีละนิดๆ ค่อยๆดีขึ้น ดีขึ้นไปเรื่อยๆอยู่ที่ความเพลินของเรา ค่อยๆฝึกไป อตมาเองแต่ก่อนก็ไม่เคยทำได้แค่มารู้ลมหายใจจิตมันก็ฟุ้งซ่านไป วันๆหนึ่งรู้ลมหายใจได้แค่ครั้ง2ครั้งแต่เราก็ไม่ท้อใจ เราก็เพลินไป วันละเล็ก วันละน้อยไปเรื่อยๆในดีสุดมันก็ดีขึ้น ดีขึ้นมาเองถ้าจิตเราต้องการคิด พระผู้มีพระบาทเจ้า ให้คิดในเรื่องปฏิจจสมุบาทให้เธอพิจารณาโดยความเป็นทาติ ให้เธอพิจารณาโดยความเป็นอายตนะให้เธอพิจารณาโดยความเป็นปฏิจจสมุบาทถ้าจะคิดพิจารณา ให้คิดสามเรื่องนี้เพราะเป็นการคิดที่ประกอบด้วยประโยชน์ เป็นเบิ้งต้นแห่งพรหมจรรย์ เป็นเป็กรอมเพื่อนนิพพานเป็นสัญญาที่เป็นส่วนประกอบแห่งวิชาแต่ที่สุดแล้วก็คือต้องหยุดคิดนั้นเอง หยุดสร้างภพการหยุดคิดนั้นมีหลายระดับในระดับแรก พระองค์ให้ละความคิดอากุศลก่อนแรกๆ เลยเราคงจะหยุดคิดทั้งหมดไม่ได้ หยุดไม่ไหวพระพุมีพระพาทเจ้าก็ให้เราหยุดคิดเรื่องอากุศลอากุศลมีอะไร? มีสามอย่างความคิดในเรื่องกาม เรื่องพยาบาท เรื่องเบียดเบียนอันดับแรกเราพยายามทิ้งสามความคิดนี้ก่อนแล้วก็ดึงจิตกลับมาที่ลมหายใจบ่อยๆการที่เราทิ้งความคิดอากุศลสามอย่าง ก็ชื่อว่าเราเจริญมัติมิองค์แปดที่เรียกว่า สัมมาสังกะปะซึ่งเป็นเหตุให้มัติอีกเจ็ดองค์นั้นเกิดที่มาพร้อมๆ กันความเห็นของผู้ที่มาทิ้งความคิดอากุศล ก็เป็นสัมมาทิฏฐิความเพียรของเขาเหล่านั้น เป็นสัมมาวายามะสติที่แยกแยะว่าอะไรเป็นกุศล อะไรเป็นอากุศล นั้นเป็นสัมมาสติความตั้งใจของเขานั้นตั้งใจลงที่จิต เป็นสัมมาสมาธิมักมิองค์แปดจะถูกระทำขึ้นมาพร้อมๆ กัน ขณะเดียวกันที่เราหมั่นทิ้งความคิดอากุศลอยู่ตลอดเวลาก่อนจะออกจากสมาทิ ก็ให้เราตั้งจิตแผ่นเมตตา ให้แก่สัปปสัตว์ทั้งหลายมีพระพ่อเจ้าตรัสไวทวาเสร็จ ว่าเมื่อจิตของเธอ ปราสจาตินิวอนห้า คืออากุศลทั้งหลายแล้วให้เธอกระทำจิตประกอบไปด้วยเมตตา แผ่นไปสู่ทิศที่หนึ่ง ทิศที่สอง ทิศที่สาม ทิศที่สี่ แผ่นไปตลอดโลกทั้งปวง ทั้งบึ้งบน บึ้งต่ำ บึ้งขวาง ด้วยจิตที่ไม่มีเวร ไม่มีพยาบาท ประกอบด้วยคุณอันใหญ่หลวง ไม่มีขีจำกัดเปรียบเหมือนบุรุษเป่าสั่งผู้มีกำลัง ย่อมเป่าสั่งให้ได้ยินได้ทั้งสี่ทิศ โดยไม่ยากฉันใด ในเมตตาเจตุวิมุตรก็เหมือนกันฉันนั้นโปรดติดตามตอนต่อไป

Reviews

❤️

ดีตอนเริ่มดีตอนกลางดีตอนจบ

ดีมากเลย ขอบคุณครับ

KopKhun ka for Dharma teaching 🙏🏽