Les 1
De essentie van Zelfvitaliserend Vermogen
Welkom bij dag 1 van deze cursus. Vandaag nemen we de tijd om kennis te maken met de wetenschap van Zelfvitaliserend Vermogen: wat het is, waarom het werkt en hoe je het stapsgewijs kunt trainen. Je leert daarbij de achterliggende wetenschappelijke theorie kennen en je krijgt een overzicht van de stappen die we gaan zetten, zodat je weet hoe de cursus opgebouwd is.
Les 2
De vier stappen van Zelfvitaliserend Vermogen
Vandaag leer je de essentie van Zelfvitaliserend Vermogen: vier stappen die je gaan helpen aan jouw opwaartse spiraal van vitaliteit te bouwen. We gaan per stap bekijken welke vaardigheden en mindset hierbij komen kijken. Aan het eind van deze sessie kun je reflecteren op welke stappen jij al makkelijk vindt en waar je wellicht wat meer oefening nodig hebt. Dit helpt je om te bepalen waar jij de komende lesdagen de nadruk op wil leggen in het oefenen met elke stap
Les 3
De draaikolk van stress doorbreken
Voordat we met de HEAL stappen een opwaartse spiraal kunnen opbouwen, moeten we eerste zorgen dat we op een betrouwbare manier uit de neerwaartse spiraal van stress kunnen komen – en blijven. Je leert vandaag daarom hoe de neerwaartse spiraal van stress ontstaat en hoe je deze doorbreekt of zelfs voorkomt. Dat doen we met behulp van de biologische oriëntatierespons. Het trainen daarvan helpt je om uit de stress en in het hier-en-nu te komen. Hiermee versterk je tegelijkertijd je mindfulness vaardigheden en krijg je grip op je eigen aandacht. Zo kun je gemakkelijker en consistenter de HEAL doorlopen.
Les 4
De eerste stap: Herken
Nu je weet hoe de draaikolk van stress aan je aandacht trekt tijdens de (werk)dag, wordt het tijd om te oefenen met je anker: oriëntatie. Vandaag gaan we uitgebreid de tijd nemen om oriëntatie met de zintuigen te oefenen. Als dit nieuw voor je is krijg je verschillende opties aangereikt om het zo laagdrempelig mogelijk te maken. En als je al meer ervaring hebt opgedaan, bespreken we manieren om deze vaardigheid verder te verfijnen. Je leert ook een zintuig te gebruiken dat voor veel mensen onbekend is, maar waarmee je positieve verandering in je neurale netwerken sterk stimuleert.
Les 5
De kracht van micropauzes
Vandaag gaan we kijken naar manieren om je oriëntatie structureel in te bouwen in je (werk)dag. Om het oriënteren te herstellen tot de natuurlijke gewoonte van je biologie, helpt het enorm om gedurende de dag micropauzes van oriëntatie te creëren. We gaan bespreken hoe biologische activiteit gedurende de dag van nature fluctueert en welke momenten het beste geschikt zijn voor micropauzes, zodat je steeds beter leert surfen op je biologische energiegolven tijdens de dag.
Les 6
Het belang van transitiemomenten
Oriëntatiegedrag helpt niet alleen bij het markeren van de dalmomenten in je dag. Alle zoogdieren oriënteren van nature wanneer er een verandering optreedt in de context in het hier-en-nu. Dat geldt ook voor mensen, echter staan we onszelf dit vaak niet toe of hebben we het niet door wanneer er een impuls is om te oriënteren. Daarom gaan we vandaag kijken naar typische transitiemomenten in de dag, waarbij we tussen contexten wisselen en hoe je hier oriëntatie bij kan inzetten om effectiever te schakelen tussen activiteiten, omgevingen en prikkels.
Les 7
De tweede stap: Ervaar
Nu we de natuurlijke oriëntatierespons uitgebreid hebben verkend en geoefend, wordt het tijd om de tweede stap toe te voegen: oriëntatie naar plezierige ervaringen. Deze tweede stap is de overgang van neutrale oriëntatie – waarmee we onze biologische staat reguleren – naar een gerichte oriëntatie op signalen van hulpbronnen. Het primaire signaal van de aanwezigheid van een hulpbron is plezier. Daarvoor moeten we dus in staat zijn om plezier op te merken. Dit gaan we vandaag bespreken en oefenen.
Les 8
Het zijn de kleine dingen die ‘t m doen
Het klinkt soms als een cliché, maar het grote geheim van meer plezier in het leven zit ‘m juist in het kleine. Door de draaikolk van stress ontstaat er dermate veel ruis of chaos in ons bewustzijn, dat onze aandacht bezeten raakt met (het oplossen van) problemen, negativiteit of toekomstig gevaar. Daardoor gaan er dagelijks vele potentiële hulpbronnen aan ons voorbij. Vandaag kijken we hoe de eerste twee stappen van HEAL – Herken en Ervaar – helpen om de draaikolk van stress steeds makkelijker los te laten, om vervolgens steeds sneller te Herkennen en Ervaren welke hulpbronnen we tot onze beschikking hebben.
Les 9
Het plezier niksen
In de vorige sessie hebben we gekeken naar plezier dat ontstaat vanuit hulpbronnen die actief aanwezig zijn (geweest) en ons zo helpen vitaliseren. Vandaag kijken we terug naar de les over dalmomenten en hoe we ook plezier kunnen vinden in dat wat niet actief of aanwezig is – even geen mensen, geen prikkels, geen activiteiten. Niksen is voor veel mensen – en eigenlijk voor onze hele moderne maatschappij – een uitdaging. Helaas belemmerd dat onze capaciteit om ten diepste te ontspannen en herstellen tijdens dalmomenten, waardoor we minder goed vitaliseren. Vandaag verkennen en oefenen we daarom het plezier van niksen.
Les 10
De derde stap: Absorbeer
Nu we het Herkennen en Ervaren van plezier via verschillende wegen hebben geoefend, komen we bij de derde stap van HEAL: Absorbeer. Momenten van plezier beginnen als ‘lokale’ eilandjes in een (soms chaotische) zee. Maar met de derde stap helpen we de eilandjes geleidelijk uit te bouwen tot een ‘globale’ landmassa. We Absorberen dan de hulpbronnen die we Herkennen en Ervaren. Daardoor beginnen hulpbronnen te integreren tot stabiele, consistente kwaliteiten – altijd beschikbaar wanneer nodig. De sleutel hierbij zijn onze gevoelens (affect, emotie of gemoedstoestand). Daar gaan we vandaag over praten en zoals altijd direct mee oefenen.
Les 11
Het gouden ratio van emoties
Om meer momentum te geven aan de opwaartse spiraal van vitaliteit, moeten we de juiste verhouding vinden tussen plezier en positieve emoties versus pijn en negatieve emoties. Vandaag gaan we dit bespreken en oefenen we met het verlengen van een positief gevoel. Dit is nodig om je brein te herbedraden met hulpbronnen. Daarnaast leer je wat het gouden ratio is van plezierigheid tegenover onplezierigheid, om een neerwaartse spiraal om te buigen in een opwaartse spiraal van vitaliteit.
Les 12
De rol van Loslaten in HEAL
We hebben tot zover de achterliggende houding en vaardigheden van de eerste drie HEAL stappen uitgebreid geoefend. Nu gaan we de drie stappen vloeiend aan elkaar rijgen, door bewust een vierde stap toe te voegen: Loslaten. Voordat we de volledig versie van HEAL gaan doen, oefenen we bewust met het loslaten van je innerlijke ervaring. Loslaten vormt zo de schakel tussen opeenvolgende cycli van de HEAL stappen. Elke ronde van HEAL geeft zo momentum aan de opwaartse spiraal van vitaliteit, zonder dat je vast komt te zitten in de draaikolk van stress of negatieve ervaringen.
Les 13
De vierde stap: Link
In de vorige sessie heb je misschien al ontdekt dat je zelfvitaliserende vermogen een spontane richting heeft in het uitkiezen van hulpbronnen. Daar gaan we vandaag dieper op in. Je Zelfvitaliserend Vermogen is in essentie een continu doorlopend, levendig proces – inderdaad, hét levensproces zelf. Dit levensproces is altijd op zoek naar nieuwe energie-, hulp- en krachtbronnen om openstaande uitdagingen te voltooien. Vandaag verkennen we hoe jouw levensproces spontaan hulpbronnen uitzoekt die aansluiten bij het actieve herstel-, helings- of groeiproces van dit moment. We oefenen opnieuw met HEAL en hoe je steeds meer kan vertrouwen op de organische richting van je zelfvitaliserende vermogen.
Les 14
Een vitaal mens vitaliseert
Het basisproces van HEAL heb je de afgelopen weken uitgebreid kunnen oefenen. Je bent nu klaar om zelfstandig jouw zelfvitaliserende vermogen te activeren. Als je HEAL ook na deze cursus dagelijks blijft oefenen, zul je steeds meer vertrouwen krijgen in je innerlijke levensproces. Je gaat dan steeds meer leven vanuit je diepere, kernachtige en instinctieve zelf: je meest Vitale Zelf. Dit is geen statisch zelfbeeld of een deel van je ‘ego’ (je ‘ik’). Je Vitale Zelf ligt veel dieper in jezelf: het is datgene in jou dat in elk moment het dichtst bij het pure levensproces staat. En de richting van dit levendige proces is altijd een stap naar meer gezondheid, groei en generativiteit. Je weet nu hoe je met HEAL dit proces steeds weer kan terugvinden, volgen en versterken. En de opwaartse spiraal die je hiermee gaat ontwikkelen is niet alleen zelf-vitaliserend. Als vitaal mens heb je ook een vitaliserende invloed op anderen. Afsluitend gaan we daarom een laatste keer oefenen met het volledige proces van HEAL en daarna krijg je handige tips om van HEAL een moeiteloze gewoonte te maken in je dagelijkse leven.
